Nếu Vạc chết có hết chuyện được không? Thì ít ra sẽ hết với Vạc. Chết rồi thì biết gì nữa đâu mà chẳng hết. Vậy thì chết đi cho khỏe chứ sống thế này sống làm gì. Vạc nhìn cái dây phơi trong sân. Ở đó, có cái khăn len quàng cổ vứt chỏng chơ trên móc đồ, lủng lẳng trong gió. Cái khăn ấy hồi nhỏ, cứ vào đông giá, Vạc vẫn hay quàng. Vạc bước từng bước chậm rãi vào sân. Sân trống huơ trống hoác, nhà cửa tối om.
CHƯƠNG XIV
Y Lâm ngả người lên chiếc ghế sofa. Trời chớm rét. Gió quét ràn rạt làm những chiếc lá khô rơi vung vãi lạo xạo ngoài sân. Y Lâm lim dim mắt rồi ngáp dài mệt mỏi. Tài xế len lén đến bên cạnh hỏi khẽ.
– Sếp có đi dự tiệc liên hoan chỗ ngành văn hóa không ạ?
À, chỗ liên hoan để tiễn các nghệ nhân diễn tấu cồng chiêng đi dự Festival ở bên châu Âu chứ gì. Không. Lão không đi. Hôm gặp mặt lão đã giao cho giám đốc Sở Văn hóa chủ trì vụ này rồi. Nếu khỏe thì lão ghé một chút cũng được nhưng thực sự lão thấy mệt. Hôm đó, nhìn các nghệ nhân diễn thử mấy tiết mục lão thấy ưng. Phải thế chứ. Phải nói hết được cái tinh hoa văn hóa dân tộc bản địa vùng cao nguyên này chứ. Vấn đề là sau cái lần đi giao lưu này, bà con có chịu khó mà tiếp tục gìn giữ, phát huy nó hay không. Đó mới là điều quan trọng.
– Thưa với đồng chí Phó chủ tịch tỉnh là tụi mình biết cái điều đó mà. Tụi mình đam mê lắm, cũng muốn trao truyền lại cho cái bọn trẻ nhưng chúng không nghe.
Y Khiêm, trưởng đoàn nghệ nhân tham gia Festival thay mặt anh em trong đoàn phát biểu.
– Thế có cách nào để tụi nó nghe không?
– Ờ, khó lắm. Giờ chúng nó thích nhạc của tụi thanh niên, thích game, thích chat trên điện thoại thôi à.
Cái này thì quá đúng. Đến như lão bây giờ một ngày mà không mở điện thoại, lướt vài trang web rồi nhập mật khẩu vào zalo, facebook lão còn khó chịu, huống hồ là bọn trẻ. Thế mới biết, có rót tiền, rót bạc để mà bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc lão thì cũng chỉ mới giải quyết được cái bề ngoài và trước mắt mà thôi, nào đâu đã làm được cái căn cơ nhất. Nhưng chuyện bảo tồn văn hóa không phải là chuyện trong ngày một ngày hai có thể làm xong, cái làm lão phải suy nghĩ nhiều và chạnh buồn là cuộc họp ủy ban tỉnh chiều nay. Nội dung quan trọng bàn cãi nhiều nhất vẫn là chuyện thu hồi đất nông lâm trường về giao cho doanh nghiệp. Chủ tịch tỉnh cương quyết lắm.
– Các đồng chí ạ! Cái này, chủ trương từ trung ương đã có, Tỉnh ủy cũng đã bàn nhiều và bước đầu cho thí điểm. Hiệu quả đã thấy và những phát sinh không mong muốn đã bắt đầu lộ ra. Bây giờ chúng ta phải tham mưu cho lãnh đạo tỉnh làm sao để giải quyết căn cơ cái vấn đề này. Cái này nó còn liên quan đến sự phát triển của toàn tỉnh ta các đồng chí ạ.
Nhiều ý kiến. Mỗi người một lập luận, một đánh giá và một nhận định. Nhưng lão thấy rối. Nói như nhiều vị ở đây thì ai mà chẳng nói được. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng, phải tính toán kỹ và phải mang lại hiệu quả. Những cái mang tính quan điểm đó ai chẳng biết. Thế nhưng đến khi Phó chủ tịch phụ trách nông lâm nêu ý kiến thì lão phải trao đổi.
– Các đồng chí. Thực trạng hoạt động của các nông lâm trường thì các đồng chí biết rồi đó. Chính phủ cũng đã chỉ đạo chuyển đổi các lâm trường thành các công ty lâm nghiệp hoạt động như là một doanh nghiệp nhà nước nhưng xem ra không hiệu quả. Bây giờ, đã có chủ trương thu hồi về và cho doanh nghiệp tư nhân thuê thì ta cứ làm. Ông tư nhân ông bỏ tiền ra, quyền lợi ông đấy, trách nhiệm ông đấy, rõ ràng ông phải làm thật tốt. Nếu không tốt, ông thua lỗ ông tự chịu chứ ai chịu. Bởi vậy, nếu không triển khai sớm sợ càng về sau, vấn đề càng khó giải quyết.
Là người trực tiếp phụ trách mảng nông lâm, Phó chủ tịch tỉnh nói chuyện này thì đúng là chuẩn rồi nhưng lão thấy vẫn chưa hết ý. Đừng nghĩ lão phụ trách mảng văn xã nên lơ tơ mơ về cái này. Lão thấy cả đấy. Mấy ông nông lâm trường đáng ra nên dẹp từ lâu rồi. Là chủ rừng mà có bảo vệ được rừng đâu. Cái việc chuyển đổi mô hình từ lâm trường qua các công ty lâm nghiệp chẳng qua cũng chỉ là bình mới rượu cũ. Cũng những con người đó, cũng chức năng và nhiệm vụ đó, cũng quản lý chừng đó rừng thì thay đổi được cái gì. Nhìn từ công ty lâm nghiệp Thống Nhất chỗ thằng em rể lão làm giám đốc là lão biết. Tiếng là quản lý mấy chục ngàn héc ta rừng nhưng thực ra chủ yếu là rừng nghèo kiệt. Công ty với mấy chục con người cả năm chỉ chờ vào nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng để nuôi bộ máy. Mà rừng nghèo kiệt thì chi trả thấp, không đủ chi phí hằng ngày chứ đừng nói chuyện nâng cao mức sống. Rừng thì chẳng có gì để mà khai thác hay tận thu. Thế là anh em các trạm bảo vệ chán nản. Chán nản là đúng. Ngày đêm, mưa gió gì cũng gác trong rừng. Mỗi lần về nhà với vợ với con lại phải quấn xích vào lốp khỏi trơn trượt rồi vượt mấy chục cây số đường rừng. Ra đến nơi, xăng cạn, xe rung lắc, người tơ tướp mà trong túi chẳng có nổi đồng tiền mua gói bánh cho con. Mà rừng càng nghèo thì dường như càng kích thích cái tham lam của dân di cư tự do. Hàng chục, hàng trăm gia đình cứ len lỏi trong rừng sâu rồi chia nhau ra tỉa gọt từng đám rừng, trỉa vào đó ít hạt bắp coi như đã phát xong đám rẫy cho mình. Lấy ngắn nuôi dài, có bắp, có sắn ăn ngày đói để rồi thì có thêm sức phát rộng ra. Đến khi chủ rừng đi tuần phát hiện thì rẫy cà phê cành lá đã xanh tốt bời bời. Thằng em rể lão kêu oai oái.
– Anh xem có chỗ nào xin cho em chuyển công tác với chứ nhân viên nghỉ việc, đất rừng dân lấn chiếm rào rào thì cái ngày em ăn cơm tù chắc không còn xa.
Lão đã quạt thằng em rể.
– Mày toàn nói chuyện tiêu cực. Tao thấy cái thằng Dậu công ty Ba zan nó làm ăn đâu ra đó kìa. Báo chí cứ ngợi ca rần rần như là mô hình điểm để các công ty khác xách cặp đến học hỏi.
Thằng em rể lão lắc đầu.
– Anh ơi, em mà ở bên Ba zan em còn làm được nhiều việc hơn cả ông Dậu. Này nhé, Ba zan bốn bên đã có các công ty lâm nghiệp khác che chắn, rừng thì gần như là rừng nguyên sinh. Đó lại là khu vực đầu nguồn cho mấy ông thủy điện, kinh phí dịch vụ môi trường rừng cao lại có cả phí tài nguyên thủy điện chi trả nữa thì quá xông xênh. Ai mà chẳng làm được.
– Thế những công ty như của chúng mày tồn tại là quá vô lý à.
Thằng em rể cúi đầu nín thinh.
Mà đâu phải chỉ có mỗi ông Thống Nhất của em rể lão đang ở vào tình trạng ngắc ngoải thế đâu, hàng loạt công ty lâm nghiệp khác cũng đều thế cả. Không hiệu quả thì đương nhiên phải chuyển đổi. Nhưng tính cách nào là hay nhất? Giải thể chúng đi à. Ừ, nếu giải thể thì rồi cả chục, cả trăm ngàn héc ta rừng và đất rừng sẽ giao về cho ai quản lý? Nhiều thế, giao cho một chủ thể nào đó liệu có quản lý nổi không? Và còn cái này nữa: một bộ máy cồng kềnh cả chục, cả trăm con người ở cái công ty lâm nghiệp đó giải quyết thế nào đây. Cho nghỉ việc hết à? Anh em nhân viên thì dễ, đảm bảo quyền lợi cho người ta là được nhưng còn lãnh đạo, dễ gì để xếp việc cho mấy ông.
– Thu hồi đất của nông lâm trường để giao cho chủ thể khác là đúng nhưng chọn ai để mà giao cũng là điều không đơn giản.
Lão bất chợt thốt lên. Lão đang tự hỏi chính mình nhưng có lẽ cái cảm xúc nó đặc biệt quá nên đã bật ra thành lời như là ý kiến.
– Thì lúc nãy tôi có nói rồi đó anh Lâm. Mình cho doanh nghiệp thuê khoán. Chúng ta đã làm, đã nhìn thấy bước đầu hiệu quả và bây giờ ta triển khai mạnh mẽ cái này luôn để giải quyết triệt để vấn đề sử dụng đất nông lâm trường luôn anh ạ.
Không ổn. Lão thấy rồi. Nhiều ông ở cái thành phố này đang kinh doanh xăng dầu, ô tô xe máy và cả dịch vụ ăn uống nữa, khi nghe tin có chủ trương thu hồi đất nông lâm trường để giao cho các doanh nghiệp theo hình thức thuê khoán liền đua nhau lập mới công ty hay điều chỉnh ngành nghề kinh doanh để xin nhận khoán đất rừng. Đó là chưa kể các đại gia gỗ nức tiếng cả nước cũng nhảy vô xí phần. Mà doanh nghiệp người ta làm kinh tế. Đã kinh tế là phải kê tính, họ phải tính lỗ lãi ra sao rồi mới đầu tư. Cái thằng em rể lão dù miệng bô bô, có phần khoác lác, huyên thuyên nhưng nghĩ lại nó nói cũng đúng khi lão hỏi.
– Này, doanh nghiệp nó phải lo lập dự án rồi phải ký quỹ thế chấp tiền tỉ vô đó mới được giao rừng. Vậy nó làm cái gì để sinh lợi vậy mày?
Thằng em rể cười lục khục.
– Thực ra đến đứa con nít nó cũng tính được chứ nói gì mấy ông doanh nghiệp thời buổi kinh tế thị trường hả anh. Có ai dại gì vứt vào đó cả chục tỉ để chạy dự án, sau đó lại thuê nhân công vừa đi chăm sóc vừa đi bảo vệ rừng không. Đành rằng sẽ triển khai việc trồng rừng, trồng cây ăn trái nhưng biết chờ đến bao giờ để mà thu, mà sinh lợi. Có ai dại gì một năm bỏ ra cả tỉ bạc nữa để trả chi phí cho người lao động trong khi chẳng thu được gì cho mình cả hay không? Còn phí dịch vụ môi trường rừng á, xin lỗi, không đủ tiền thăm hỏi các cụ.
– Vậy thì chúng làm gì?
– Làm gì thì anh biết rồi đó. Thứ nhất, khai thác gỗ, xấu đẹp, tốt dở gì đều có giá hết. Thứ hai chúng nó lấy sổ đi cắm ngân hàng vay tiền để chuyển qua các kênh đầu tư khác nhất là bất động sản. Nhiều tay còn liều lĩnh hơn, cắt đất rừng bán lại cho dân. Lợi nhuận vô kể anh ạ.
Và lão nói, nói những gì lão nghĩ, lão đúc rút được về chuyển đổi chủ rừng. Mọi người chăm chú nghe và có phần ngạc nhiên. Một lão dân tộc vẫn có tiếng là hay thơ văn bây giờ nói chuyện về nông lâm trường như một nhà nghiên cứu và phân tích chính sách. Thú vị đây. Thật ra thì những điều lão nói, nhiều vị tham gia cuộc họp này đều biết cả, có khi thấu tỏ hơn lão, nhưng chủ trương là chủ trương, thực tế lại là chuyện khác, nói ra lỡ mất lòng hay đụng chạm đến ai đó, sự nghiệp chính trị coi như tèo. Còn lão, lão có cái thế của lão. Lão tuổi đã cao, công tác vài năm nữa lão nghỉ, hơn nữa lão là người dân tộc thiểu số tại chỗ, làm gì thì làm chứ cấm động vào lão. Mà lão đang phát biểu tại cuộc họp với vị trí của một phó chủ tịch tỉnh.
– Vậy theo đồng chí Y Lâm, chúng ta nên làm như thế nào đây?
Chủ tịch tỉnh im lặng ngồi nghe, cặp lông mày nhíu lại, gật gật đầu.
– Vậy nên theo tôi, cần thu hồi hết đất của mấy ông nông lâm trường làm ăn bết bát, để xảy ra tình trạng phá rừng, mất đất rừng nghiêm trọng rồi giao về cho địa phương. Địa phương sẽ có trách nhiệm giao cho các đối tượng cần đất đai để sản xuất. Cái này tôi biết là Nhà nước có chính sách cụ thể rồi đấy. Hộ đói hộ nghèo này, đồng bào dân tộc thiểu số này. Đó là những người được ưu tiên bố trí rừng và đất rừng để bảo vệ, khai thác.
– Cái này chúng ta cũng đang triển khai đấy đồng chí Y Lâm ạ.
Lão biết, đúng là đang triển khai nhưng lại cấp sai đối tượng. Ai là người được nhận giao khoán đất rừng nhiều nhất? Không phải hộ đói, hộ nghèo hay đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ mà toàn là lãnh đạo trên địa bàn cả. Đó là chưa kể, một số vị lãnh đạo các sở ngành cấp tỉnh cũng có phần trong đó. Nhưng các vị tế nhị lắm. Đố ai dò tìm ra tên một vị lãnh đạo nào từ cấp xã lên đến cấp tỉnh nhận giao khoán đất rừng. Vậy thì bảo các vị trục lợi chính sách để thu vén cho mình là trật lất rồi. Thì vậy. Các vị có đứng tên đâu mà là vợ con, cháu chắt, thậm chí nhờ chính hộ đồng bào dân tộc thiểu số đứng tên. Sau đó, các vị sẽ trả công cho họ. Mà tù mù chuyện này để làm gì. Vừa rồi, tỉnh ủy đã kỉ luật một loạt lãnh đạo các huyện đã để cho vợ con nhận giao khoán hàng trăm héc ta rồi mua qua, bán lại để kiếm tiền tỉ. Lão lại kể. Kể cái chuyện cách đây chưa lâu lão cùng đoàn lãnh đạo bên ban dân vận đi khảo sát về nhu cầu đất sản xuất ở xã biên giới Cư Đam. Lão nhớ mãi cái gương mặt của Y Loach công nhân công ty cao su tỉnh. Cái gương mặt ấy bừng lên những tia hy vọng và hồ hởi kể về cuộc sống hiện tại của mình. Hai vợ chồng nhận khoán của công ty hơn 5 héc ta đã gần mười năm nay. Thu nhập mỗi tháng tổng cộng được gần tám triệu bạc. Ừ thì ổn định thật vì tháng nào cũng có lương nhưng cuộc sống lại phát sinh đủ thứ cần phải chi tiêu. Bốn đứa con đang tuổi ăn tuổi học, chắt bóp kiểu nào cũng không đủ, Y Loach đành phải đi phụ hồ thêm để kiếm thu nhập cho con ăn học.
– Vậy theo anh, nếu thu hồi đất cao su trả về cho địa phương rồi giao khoán đến tận hộ thì tốt hơn không?
– Tốt hơn chớ! Nếu được vậy, gia đình mình tập trung trồng cây rồi nuôi thêm đàn bò, đàn trâu thì sẽ khấm khá hơn nhiều.
Nhưng rồi đôi mắt sáng của Y Loach bỗng chùng xuống.
– Nhưng khó lắm, chắc không có. Cái này nghe nói cách đây mấy năm rồi mà có thấy làm đâu.
Khổ thế đấy. Dân thì thiết đất sản xuất mà cơ man nào đất rừng đã bị chuyển qua, chuyển lại rồi mua bán trái phép dẫn đến tình hình tranh chấp đất đai vẫn cứ nóng rừng rực. Ở ngay địa bàn mà lão từng làm chủ tịch huyện vừa xảy ra cái chuyện đau lòng mà lão cứ ngậm ngùi và phẫn uất mãi. Chuyện là địa phương giao khoán cho công ty Phát Đạt mấy trăm héc ta đất rừng để triển khai dự án khai thác, khoanh nuôi, bảo vệ rừng. Nhưng khổ nỗi hơn chục năm nay, hàng chục hộ dân nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc di cư đã sinh sống và canh tác trên diện tích đó. Nguồn sống của họ, tương lai của con cái họ là trên những vạt cà phê, luống điều đã dày công chăm sóc, nay cứ thu hồi một phát sạch banh thì họ sẽ đi đâu về đâu. Mà với công ty Phát Đạt, nhà nước đã giao cho họ, họ có quyền sử dụng, chuyện đền bù hay không dân cứ đi hỏi chính quyền, họ không có nghĩa vụ đó. Vậy là phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp. Máu đã đổ, người dân tù tội và rồi công ty cũng phá sản. Hệ lụy đến nay vẫn chưa giải quyết xong, còn nỗi đau thì vẫn đọng mãi trong khóe mắt biết bao người.
– Các đồng chí cho tôi hỏi một câu. Ở đây có lợi ích nhóm không?
Lão chốt bằng một câu hỏi rồi ngồi xuống. Phòng họp chỉ nghe sột soạt tiếng gấp mở tài liệu.
***
Bon làng Broi nơi lão Y Lâm sinh ra là căn cứ cách mạng từ thời kháng chiến chống Pháp. Lớn lên lão được cách mạng đem ra miền Bắc học trường học sinh dân tộc miền Nam. Sau những năm học tập trên đất Bắc, lão tình nguyện nhập ngũ để trở về Tây Nguyên chiến đấu bảo vệ quê hương. Giải phóng lão bắt đầu làm cán bộ. Đồng bào thiểu số tại chỗ có trình độ lại kinh qua chiến tranh như lão dễ có mấy người. Thế là dần dần, từ Xã đội trưởng, lão lên làm Phó chủ tịch xã, Chủ tịch xã rồi được rút lên huyện phụ trách phòng dân tộc. Lão là người nói được làm được. Việc gì không chắc lão không nói, không làm. Và đặc biệt đôi lúc lão cũng biết im lặng. Có phải nhờ cái tính cách này hay lão có số làm quan mà mấy năm sau lão đã được cân nhắc lên làm Phó chủ tịch huyện. Bây giờ thì lão khác rồi, tầm như lão cứ theo chủ trương, đường lối mà làm, đừng tì vết thì tương lai còn rạng ngời lắm. Lão biết, đó cũng là lợi thế của cái anh cán bộ dân tộc thiểu số. Nói gì thì nói phải ưu tiên những người như lão trước rồi mới tính đến phương án cán bộ người Kinh. Vậy mà cũng phải mất đến hai khóa, Y Lâm mới ngồi được vào cái ghế Chủ tịch huyện.
Lão rất khỏe. Lão vẫn luôn tự hào về cái dòng giống nhà lão. Tổ tiên, ông bà, cha mẹ lão bao đời nay đều có sức khỏe vượt trội. Riêng về bản lĩnh đàn ông thì lũ thanh niên còn phải gọi lão bằng cụ. Lão vẫn hay lý giải về cái sở thích có phần quái của lão. Đó là dù có vợ con rồi nhưng lão vẫn cứ hay thèm gái. Mà phải là gái Kinh. Lão tự nhủ, gái gốc gác miền xuôi nó vừa tươi da, thắm thịt mà hơi thở lại thơm tho. Ngủ với chúng lão hấp thêm được cái tinh khí của lũ đàn bà khỏe mạnh. Từ hồi còn là Phó chủ tịch huyện, tranh thủ đi công tác, lão đã nếm đủ mùi xác thịt đàn bà, từ mấy em cơ sở mát xa, các em phục vụ chỗ lưu trú đang có nhu cầu tiền bạc cho đến mấy em văn phòng huyện đi công tác cùng tự nguyện lên giường với lão. Đôi lúc lão lục vấn mình, quả là lão cũng mất nết, hư thân. Cả mấy mươi năm trau dồi kiến thức và bản lĩnh, vậy mà khi đối diện với những nhu cầu bản năng đàn ông dồi dào chảy ào ào trong lão, lão lại tặc lưỡi rồi lao vào hưởng thụ. Được cái lão chưa bao giờ ăn quỵt hay để em nào phải thiệt thòi cả. Với mấy em ca ve, lão sòng phẳng trả tiền sau khi bóc bánh, còn mấy em ở cơ quan, sau mỗi lần các em tận tình phục vụ lão, lão sẽ tìm mọi cách quan tâm, nâng đỡ để các em được đề bạt, bố trí vào chức nọ, chức kia. Bởi vậy, chẳng em nào oán thán hay trách cứ gì lão. Lão chỉ dừng cái việc gái gú vô độ khi gặp em Tuyết Nhung, lúc lão đã là Chủ tịch huyện…
… Mọi hôm, người pha trà, rót nước cho lão là ông Vỹ, cán bộ Văn phòng ủy ban. Cái cách ông Vỹ pha trà công nhận mới nhìn đã ưng mắt. Ông đặt cái vại sành ở bên hiên phòng làm việc để hứng nước mưa, khi nước mưa ăm ắp thì cẩn thận đậy nắp. Nước đó chỉ dùng pha trà cho thủ trưởng, cấm đứa nào múc được một gáo. Trà phải là loại trà ướp hoa cúc. Sau khi rửa ấm, ngâm ly ông mới đun nước, cho trà vào tráng một lượt, chắt sạch cặn rồi mới chậm rãi rót nước. Mà nước cũng chỉ chừng hai phần ba ấm thôi, chờ khi đủ độ ngấu mới bưng qua phòng cho thủ trưởng. Dù hôm nào cũng ghé cái quán cà phê đối diện để làm ly đen nóng nhưng trà ở đó lão không uống. Nó nhạt toẹt, uống vô chỉ tổ hỏng mất vị giác, lão nhịn một chút để chờ ly trà ông Vỹ pha uống nó mới thú. Vậy mà mấy hôm cái tay Vỹ này ốm xin nghỉ thì một em nào lạ hoắc luống cuống bưng ấm trà vô.
– Cháu chào chú ạ! Mời chú uống trà.
Lão chết sững. Đứng trước mặt lão là một em chừng hai mươi. Cao ráo với mái tóc xõa ngang vai. Con cái nhà ai lạc vào đây thế này, sao mấy đứa văn phòng không báo cáo gì cả. Hay chúng muốn làm lão bất ngờ. Lão nhìn vào cô gái mà không muốn chớp mắt.
– Dạ, cháu xin phép ra để cho chú làm việc ạ.
Lão muốn nói, muốn nói rằng ở lại với lão cái đã vậy mà lưỡi cứ cứng đờ không cất thành tiếng. Lão ngồi xuống ghế rót ly trà nhấp một ngụm. Trà gì thế này. Nhạt toẹt. Lão định nhổ xoẹt ra nhà nhưng kịp kìm lại. Lão khoan khoái khà lên một tiếng rồi nhấc điện thoại lên.
– Qua phòng tôi ngay.
Chánh văn phòng lật đật chạy qua.
– Này, cô nào sáng nay pha trà bưng qua đây cho tôi đó. Có người mới sao tôi không biết hử?
Chánh văn phòng giật thót mình.
– Dạ, em quên mất chưa báo cáo anh. Là em Tuyết Nhung, nhà dưới xã Sơn Hà xin thực tập ở Văn phòng ủy ban huyện.
Lão gõ gõ ngón tay lên bàn. Vậy ra là sinh viên thực tập. Hay đây.
– Bảo em qua tôi có chuyện cần trao đổi nhé.
Nghe câu nói của lão, Chánh văn phòng thở phào, hớn hở.
– Vâng ạ! Để em nói em nó qua ngay ạ.
Sinh viên à. Lão chưa từng được nếm mùi sinh viên bao giờ. Cái bọn con gái mới lớn được học hành, có văn hóa lại biết giao tiếp thì còn gì bằng. Nhưng cứ phải từ từ, chẳng việc gì phải vội. Vồ vập quá, có khi em nó hoảng.
– Dạ, chú gọi cháu ạ.
– Ờ, ngồi đi cháu.
Tuyết Nhung vuốt lại tà váy rồi khoan thai ngồi xuống ghế, thỉnh thoảng khẽ ngước lên nhìn lão. Hừ, cái kiểu nhìn này, lão cũng đã gặp rồi. Cũng ghê ra phết đấy, chẳng qua là giả nai thôi.
– Thế cháu học ngành gì đó?
– Dạ cháu học văn thư ạ.
– Năm cuối à?
– Dạ, đi thực tập rồi về thi tốt nghiệp ạ.
– Ừ! Nhà cháu ở Sơn Hà à?
– Vâng ạ! Chú biết Sơn Hà?
Lão rót nước chuyền qua cho Tuyết Nhung. Lão cố tình chạm vào ngón tay Tuyết Nhung một cái. Ngón tay mềm, mát lạnh. Gái kiểu này rất mạnh khoản ấy nhưng cũng lạnh lùng và vô tình lắm.
– Uống nước đi cháu. Ừ, chú đã nhiều lần xuống công tác, ăn ở chỗ Sơn Hà rồi! Bà con ở đó thân thiện và chịu khó làm ăn lắm.
– Dạ chú, rất là cởi mởi và vui vẻ đúng không chú.
Nói rồi Tuyết Nhung đưa mắt liếc lão một cái sắc lẹm. Lão nhìn lại. Ôi cha, cô nàng phát tín hiệu rồi đây.
– Đúng rồi, như là cháu vậy đó.
Câu chuyện đưa qua đẩy lại vậy mà lấy hết cả một buổi sáng của lão. Tuyết Nhung lỏn lẻn cười khi lão cứ cầm tay mãi không chịu buông.
– Chết, cháu làm mất thì giờ quý báu của chú rồi.
– Không sao, không sao! Một buổi nói chuyện với cháu thú vị thế này còn đáng hơn cả ngày làm việc.
Lão vui. Cứ mỗi sáng, sau khi đi thể dục về lão lại vội ăn sáng rồi háo hức lên cơ quan. Tuyết Nhung. Lão lẩm nhẩm, em là ai? Hì hì. Rồi, rồi em là ta và ta sẽ là em. Nói gì thì nói nhưng công nhận em Tuyết Nhung khôn. Đã gần cả tháng mà lão vẫn chưa ôm em được cái nào. Xem chừng em giữ kẽ ghê gớm. Mà giữ cũng đúng thôi, con người ta nuôi cả hơn hai mươi năm, ngời ngời như thế đâu dễ gì tự dưng dâng tận miệng cho lão. Thế thì lão sẽ đổi chiến thuật, cứ mưa dần thấm lâu. Em nào chứ em này phải nhấp nhứ chứ không thể đập phát chết luôn được đâu. Rồi cơ hội cũng đến với lão. Giấy mời Chủ tịch huyện tham dự hội thảo về phát triển liên kết vùng tổ chức ở một thành phố biển. Chánh văn phòng chạy lên xin ý kiến chỉ đạo của lão xem thành phần tham dự những ai. Thì đấy, lão, chánh văn phòng, trưởng phòng kinh tế nông lâm. Chánh văn phòng vâng dạ rồi vội quay ra để đi làm thông báo.
– À này.
– Dạ!
Chánh văn phòng đứng ngay tắp lự, chờ ý kiến chỉ đạo của lão.
– Cả Tuyết Nhung nữa.
– Dạ? À, vâng ạ! Tuyết Nhung.
– Ừ, cho em nó đi để tiếp cận công việc.
Chánh văn phòng cười hề hề rồi bụm miệng huýt sáo mãi tận cuối hành lang vẫn còn nghe.
Cái giường rộng từ cửa sổ khách sạn nhìn ra biển càng làm lão thấy trống vắng. Lão váng vất đầu bởi tối nay uống hơi nhiều. Tất nhiên không say. Lão chưa bao giờ say. Lão chỉ uống khi đón tiếp khách cấp trên hoặc ngồi với bạn bè tâm giao tri kỉ. Còn ngày thường, lão không bao giờ đụng đến một giọt rượu. Lão ước gì có một bàn tay man mát áp lên đầu, lên trán. Nhưng có ai bây giờ. Mấy đứa văn phòng cả đời mới xuống biển, chúng nó hú nhau đi chơi cả. Mà lão chỉ ước bàn tay ấy phải là bàn tay em Tuyết Nhung thôi. Lão bấm điện thoại. Lạ kỳ, chưa bao giờ lão hồi hộp như thế cả.
– Dạ cháu nghe chú.
Lão nuốt một miếng nước bọt để lấy giọng.
– Cháu đang ở đâu đó?
– Dạ cháu đang ở phòng đây.
– Ồ vậy à? Chú tưởng cháu đi chơi với mọi người.
– Dạ không! Cháu chỉ muốn nằm ở nhà ngắm biển đêm qua ô cửa thôi.
– Hay đó, chỗ chú ngắm đẹp lắm. Hay mời cháu lên đây.
– Dạ thôi! Làm phiền chú.
– Có đâu, chú làm phiền cháu thì có. Cháu lên đi.
– Dạ!
Lão nhắm nghiền mắt, lắng tai chờ đợi bước chân.
Chiếc váy satin màu hồng phớt lấp ló đôi gò nhu nhú và làn da trắng mịn e ấp đứng cạnh giường lão. Lão ngồi nhỏm dậy. Tuyết Nhung uyển chuyển ngồi lại phía bàn tiếp khách.
– Công nhận chỗ chú có view đẹp thật á! Ngồi lên giường có thể ngắm toàn bộ biển đêm.
– Thế… thế cháu ngồi lên đây.
– Lão giả vờ như nằm vật xuống, mặt nhăn nheo rồi lấy tay day day lên trán.
– Ôi, chú bị đau ạ?
– Chẳng biết sao, tối nay thấy nhức đầu. Chắc do cháu mặc váy đẹp quá.
– Chú hay trêu cháu. Vậy mà chẳng có ai thương á! Để cháu bóp đầu cho chú.
Vẫn bàn tay mát, trơn và ướt như lần đầu lão cố ý chạm tay đang lướt trên trán và trên đầu lão, thềm ngực đầy hương tình con gái thụt thò trước mặt lão. Lão đê mê đến ngây dại. Đột nhiên lão mất tự chủ liền oằn người lên. Tuyết Nhung yếu ớt đẩy lão ra như cho phải phép.
– Ấy chú! Cháu sợ.
– Tuyết Nhung, cháu.. em.. đẹp lắm! yêu em quá.
– Đừng anh, em… em … không được đâu.
– Tuyết Nhung, anh thèm khát em ngay từ lần đầu nhìn thấy em.
– Thật không? Vậy mà có thèm quam tâm gì đến người ta đâu.
– Rồi anh sẽ quan tâm, quan tâm em, anh sẽ làm tất cả cho em.
– Thật hay xạo á! Đàn ông các anh chẳng tin ai được hết.
– Thật mà! Em muốn gì anh cho em hết.
– Em chỉ cần yêu anh thôi.
– Ôi! Tuyết Nhung.
Đó là đêm đặc biệt của lão, để rồi sau này lão vẫn tự hào với chính mình rằng, không biết có mấy người như lão khi đã U60 vẫn năm nháy trong đêm. Tất nhiên, em Tuyết Nhung sau khi tốt nghiệp được nhận vào làm văn thư tại ủy ban huyện. Lão là chủ tịch huyện đã hứa chẳng lẽ nuốt lời. Lão cười thầm, mà hôm đó không hứa lão cũng sẽ nhận em Tuyết Nhung vô làm. Người đâu cứ nõn nà, mướt mát bời bời như thế, nếu không nhận lão sẽ vuột mất em liền. Rồi khi em trong vòng tay gã thanh niên choai choai nào đó, lão có quặn thắt lòng vì nuối tiếc thì cũng đã muộn. Cơ quan biết cả nhưng người ta không nói thôi. Ừ, nói để mà vạ miệng à. Mà cũng hay, kể từ khi lão có bồ, nhân viên trong cơ quan thấy nhẹ nhõm hẳn, lão trở nên xuề xòa, ít la mắng và đi công tác lại hay quà cáp cho anh em. Thực ra, lão tính cả rồi. Mấy cái đứa văn phòng là chúa buôn chuyện. Xởi lởi, thoải mái và quan tâm chúng một chút để chúng vui vẻ. Mà khi chúng vui vẻ với một ông sếp tâm lý thì chúng không bao giờ muốn một ông sếp nào mới toanh ngồi vào thay thế. Hơn nữa, cái mụ vợ vừa khắm vừa khai ở nhà có dò hỏi gì thì chúng giấu cho.
Tuyết Nhung giờ là bồ của lão. Thì thằng đàn ông nào cũng vậy thôi. Chăm vợ một phải chăm bồ mười. Ở cái huyện này, nhiều ông cũng bồ cũng bịch nhưng đố ông nào có được con bồ như em Tuyết Nhung của lão. Lão mà không giữ lấy, sểnh một cái, thằng khác nó tăm tia liền.
Tuyết Nhung thở dài.
– Từ nhà lên đây làm cực quá! Cả ba chục cây số, chạy xe máy mưa gió cứ táp vào mặt. Nản!
À, ý em là muốn có con xe bốn bánh chạy chứ gì. Lão không giàu có nhưng thích lão vẫn chơi.
– Vậy sắm cho em con xe nhé.
– Cảm ơn anh yêu nhưng em đã có bằng lái đâu mà chạy xe.
– Vậy thì chịu rồi.
– Ý em là có một chỗ ở trên thị trấn này là tiện nhất.
Là mua nhà? Trời. Mua nhà thì to tát quá, lão xoay đâu ra để mua cho em Tuyết Nhung cái nhà bây giờ. Thôi thì cứ thuê tạm đi rồi tính sau.
– Thuê tạm đi em rồi tính.
Tuyết Nhung khóc nấc lên.
– Khổ cái kiếp làm người tình là vậy đó. Cái gì người ta cũng dành hết cho vợ cho con chứ nào đến lượt mình. Thôi, không cần đâu, để em đi về bằng xe máy cũng được. Có sao thì đành chịu, chẳng dám phiền ai. Khổ cái thân này quá, tiếng là bồ chủ tịch huyện.
Lão cắn răng rồi gãi đầu. Khổ thật, đừng khóc mà. Lão sợ nhất là nước mắt đàn bà. Nó là chiếc lưỡi lam xẻo từng đoạn ruột.
– Rồi, rồi, để anh tính.
Hôm đó, Tuyết Nhung không cho lão yêu mà lườm lão một cái rồi cuộn chăn ngủ.
Thiên hạ vẫn nói rằng, tiếng là Chủ tịch huyện nhưng lão không có thực quyền. Lão nghe hết. Nhưng kệ. Giúp việc cho lão có ba ông phó, trong đó một ông phó trực. Lão biết, người ta nghĩ lão là người dân tộc thiểu số, trình độ điều hành, quản lý nói gì thì nói chứ cũng có hạn. Để quyền lực cho lão thâu tóm lỡ xảy ra chuyện gì khi đó rồi mới biết sự. Thế là đưa Chủ nhiệm ủy ban kiểm tra huyện ủy Trịnh Đình Hùng qua làm Phó chủ tịch thường trực. Ừ, thì đấy, làm đi. Lão đâu có thiết. Lão đi lên không phải bằng đầu gối thì ghế chủ tịch huyện lão vẫn cứ đàng hoàng lão ngồi. Lão bao quát thôi, còn cụ thể cứ giao cho cấp phó. Các vị có năng lực trình độ thì cứ làm đi. Cả đầu tư xây dựng cơ bản nữa, giao cho các vị hết, miễn là phải báo cáo với lão, nếu thấy được cái lợi ích thực sự cho huyện, cho tập thể là lão đồng ý. Nhưng ký à, không. Cái mảng đó lão giao hẳn cho ông phó trực. Phết phẩy, lại quả gì đó lão cũng chẳng quan tâm. Miễn là cứ quy định của pháp luật mà làm. Mà lão nói thật chứ đừng có tham. Tham thì thâm. Của thiên trả địa thôi. Tham có ngày người ta không chỉ lôi họng mà móc tuốt tuồn tuột cả phèo phổi, tìm gan ra. Lão không tham, vườn rẫy lão nhiều. Bấy nhiêu đó cộng với lương thưởng hậu hĩnh của lão cũng đủ để sống sung túc.
Lão trao cái chìa khóa nhà cho Tuyết Nhung khi em sà vào lòng lão.
– Nhỏ nhắn thôi nhé! Nhưng cũng là nhà mặt phố đấy.
– Ôi, em cảm ơn chồng yêu.
Chồng! Lão sung sướng. Ước gì điều đó là sự thật nhỉ. Ừ thì cũng đáng. Tuyết Nhung đã dành đời con gái cho lão. Phải có qua có lại, lão sắm cho em nó cái nhà con con cũng là chuyện nên làm. Lần đó lão cắt bán mất gần héc rẫy.
CHƯƠNG XV
Thành lập tỉnh. Y Lâm có tên trong danh sách tham gia Ban chấp hành lâm thời Đảng bộ tỉnh và giữ chức vụ Phó chủ tịch văn xã. Nhiều người ngạc nhiên. Họ không nghĩ lão có thể ngồi được vào cái ghế cao như thế. Nhưng ai bất ngờ chứ lão thì không. Lão nhìn thấy rồi, tỉnh mới đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỉ lệ lớn, nói gì thì nói nhưng nhất định phải cơ cấu một người dân tộc tại chỗ trong bộ máy chính quyền. Bởi vậy, cân nhắc, bố trí lão thì có gì mà phải ngạc nhiên. Tuyết Nhung là người hớn hở nhất.
– Anh có định đưa em lên tỉnh không đấy?
Hì. Không đưa có mà dại. Lão lên tỉnh, để em Tuyết Nhung ở lại, thằng khác nó không ngòm nhó mới là chuyện lạ. Vậy nhưng lão có cách nói của lão, cái cách nâng cái thế mình lên một chút.
– Hay là lên trên đó để anh kiếm người khác chăm sóc nhỉ?
– Em thách đó.
– Giỡn vui thôi. Em cùng lên với anh chứ. Nhưng phải xác định lên trên đó bước đầu là vất vả đấy.
– Kệ, anh đi đâu em theo đó.
Lão đá lông nheo với Tuyết Nhung một cái. Cảm xúc yêu đương lại tìm về.
Chuyện lão cặp bồ với em Tuyết Nhung đương nhiên vợ con lão biết. Y Nhân và H’Thanh hai đứa con của lão là những đứa có ăn học, suy nghĩ tương đối cởi mở. Thôi kệ. Chuyện cán bộ bồ bịch lâu nay đâu phải chuyện gì ghê gớm. Lão muốn làm gì thì làm nhưng luôn lo lắng cho gia đình, con cái là được. Thấy mẹ hết lầu bầu chửi rủa lại than vãn, khóc lóc, chúng cũng buốt ruột. Nhưng biết làm sao.
– Kệ đi mẹ. Mẹ có quản bố được cả ngày cả tháng cả năm không?
– Kệ làm sao mà kệ. Cha chúng mày nuôi bồ nuôi bịch mà chúng mày không xấu hổ à?
– Mẹ hay thật. Lấy cái gì để mà làm bằng chứng.
– Ăn nằm với nhau như vợ chồng mà không phải là bằng chứng à?
– Nhưng có ai trong hai người tự nhận mình là bồ bịch không?
– Hừ, chúng mày nói như cứt. Để đó rồi tao sẽ làm cho ra nhẽ.
Cái máu ghen của vợ lão khủng khiếp lắm. Một lần, mụ đứng chờ đầu con dốc Tuyết Nhung thường đi làm về. Thấy cái dáng Tuyết Nhung từ xa đi lại, mụ tiến ra chặn đường.
– Dạ, cô là ai, gặp cháu có chuyện gì ạ?
– Tôi là vợ của sếp cô đây. Này, khôn hồn thì tránh xa chồng tôi ra, không thì có ngày tôi đập nát cái mặt của cô ra thành mặt mẹt đó.
Mụ nhầm to. Dọa người non gan thì được nhưng dọa Tuyết Nhung thì nhầm chỗ rồi.
– Này cô, chồng cô là ai cháu không biết. Còn chuyện yêu đương bồ bịch cô nói cháu không hiểu nốt. Đừng có mà dọa dẫm, cháu gọi công an đó. Muốn chồng không bồ không bịch thì lo mà đi giữ chồng nhá.
À, cái con này láo. Con nít vắt chưa sạch mũi mà đã lếu láo đòi cãi tay ngang với mụ à. Này thì mụ tát cho vỡ mặt. Mụ giơ tay lên tát thật. May có thằng Y Nhân kịp chạy lại giữ tay mụ.
– Đi đi, đừng chọc giận mẹ tôi nữa.
Mụ dám tát Tuyết Nhung. Hèn gì mấy hôm Tuyết Nhung lầm lì không nói. Ăn xong leo lên giường, cuộn tròn chăn lại cấm lão đụng đến người. Thì lão cũng có nghe loáng thoáng chuyện đánh ghen đầu con dốc nhưng cứ nghĩ chuyện đàn bà con gái với nhau, chẳng có gì mà phải xé to chuyện nhưng cứ cái tình trạng này thì không ổn. Vậy thì lão phải về nhà uốn nắn, nhắc nhở vợ lão. Vợ của chủ tịch huyện ai lại đi làm mấy trò vớ vẩn.
– Hôm trước bà làm cái trò gì thế?
– Trò gì à? Ông nhìn lại ông đi! Sướng cho lắm vào rồi rửng mỡ.
Lão thấy da mặt lão nặng nhưng nhức mà cục tức lại dồn lên họng.
– Mụ ăn nói hàm hồ. Tôi làm gì, làm gì hả?
– Làm gì thì ông rõ nhất. Bấy nay ông ăn ở, hú hí với con Tuyết Nhung, rồi âm thầm cắt đất bán để mua nhà cho nó, tôi không biết chắc. Là tôi cứ để vậy hằng mong ông tỉnh ngộ, hết mê muội mà quay về. Vậy mà ông càng ngày càng bỏ bê vợ con, càng ngày càng cung phụng nó. Ông thấy ông có đáng để làm lãnh đạo cái huyện này không?
Bốp. Mụ vợ lão lảo đảo rồi im bặt, đứng như trời trồng.
– Mụ là người Kinh mà ăn nói còn kém hơn cả con mẹ dân tộc. Sao mụ có thể lôi cái cương vị công tác của tôi ra mà chửi hả? Này tôi nói cho mà biết. Mụ đòi hỏi gì nữa. Nhà cửa, đất đai, con cái còn thiếu thứ gì. Sướng mà không biết hưởng thì đừng có trách tôi.
Lần đó trở đi, mụ vợ lão chết khiếp. Từ hồi mới yêu nhau khi mụ là thanh niên xung phong lên cao nguyên xây dựng nông lâm trường cho đến khi thành vợ thành chồng rồi sinh con đẻ cái hay lúc tuổi xế chiều chưa bao giờ lão nặng lời to tiếng với mụ. Vậy mà rồi lão vung tay tát thẳng vào mặt mụ. Mụ vừa thấy sợ, vừa tủi thân mà vừa uất hận. Thì ra, cái sự thèm khát nhục dục của lão nó lớn đến mức sẵn sàng phũ với cả người vợ mấy mươi năm tay ấp má kề. Ừ thì thà lão cứ bỏ đói mụ đi. Mụ đã già lão không còn hứng chuyện vợ chồng cũng được, thà lão tạt vào đâu đó khi đi công tác rồi thư giãn, rồi xả cái ham muốn của lão đi chứ đằng này lão lại cặp bồ ngay trước mắt mụ. Thử hỏi ai có thể tươi cười, vui vẻ. Mụ cũng là đàn bà chứ đâu phải là một loài vật không cảm xúc. Giờ đây, lên tỉnh lão lại đưa cả con Tuyết Nhung đi theo. Mụ sẽ không để yên đâu nhá. Lão phải là của mụ, phải về với mụ, đừng hòng mà con Tuyết Nhung cướp được lão để làm của riêng.
Thế là mụ lên cơ quan lão xin gặp chủ tịch tỉnh. Chủ tịch tỉnh bận trăm công ngàn việc nhưng ai chứ phu nhân của Phó chủ tịch Y Lâm thì phải tiếp. Mụ xin chủ tịch chừng ba mươi phút để trình bày toàn bộ nội dung câu chuyện mà mụ đã chuẩn bị từ trước.
– Chuyện là thế, em nhờ bác chủ tịch nhắc nhở, kiểm điểm phê bình ông ấy giúp em. Nếu không được em làm đơn kiện ra trung ương.
Chủ tịch tỉnh ra chiều đồng cảm với mụ. Mụ đi thẳng ra xe để thằng Y Nhân chở về nhà dưới huyện mà không thèm liếc xéo cái phòng làm việc của lão. Chuyện riêng thế này mà lại làm phiền đến cả chủ tịch tỉnh là sao. Nó tầm phào quá nhưng người ta đã gửi gắm, thì cứ tâm sự với lão vài điều. Chủ tịch mời lão qua phòng. Chắc có chuyện gì cần trao đổi riêng thì chủ tịch mới gọi chứ bình thường cứ ở phòng họp mà phát biểu.
– Anh Y Lâm, ngồi đi anh.
Chủ tịch rót ly trà còn ấm chuyển qua cho lão.
– Công việc vậy là tương đối ổn rồi anh nhỉ?
– Vâng, thì vẫn cứ chạy đều thôi anh.
– Anh em mình theo sự phân công được điều động về tỉnh mới công tác, xa vợ xa con nghĩ cũng cực nên phải chú ý sức khỏe anh ạ.
– Ừ, tôi được cái ít ốm vặt.
– Thế thì tốt quá! Mà có ai chăm sóc không đó?
À, thì ra là chuyện này.
– Có đâu anh, tự chăm thôi! Tự ta thương ta.
– Vâng, phải vậy thôi anh. Mình đàn ông thì dễ nhưng các bà, chồng công tác xa là hay lo lắng lắm đó.
– Vâng!
– Thế nên ta có làm gì thì làm, chứ cuối tuần về bài vở phải trả đầy đủ nhá.
Lão ngần ngại. Phải là chuyện gì thì chủ tịch mới tế nhị xa xôi nhắc nhở lão như thế.
– Tôi lại ít về, ở đây thấy hợp khí hậu hơn. Vả lại vợ chồng tôi cũng già rồi.
– Vâng, già thì có tình cảm của tuổi già chứ anh.
Cảm ơn chủ tịch nhưng lão là lão. Chẳng ai có thể lấy một cái khuôn phép, công thức ra áp cho toàn thể mọi người cả. Lão đăm chiêu, thì biết là chủ tịch quan tâm nhưng có ai đó nói gì ông mới gặp riêng lão như này chứ.
– Con vừa chở mẹ về. Tưởng mẹ lên ở với bố mấy hôm ai dè mẹ đòi về luôn. Thằng Y Nhân luống cuống khi nghe điện thoại lão.
À, thì ra là con mụ nhà lão. Biết ngay mà, định dùng lời khuyên răn của thủ trưởng để nhắc nhở lão đây. Nhưng lão không phải con nít. Làm cái gì lão biết.
– Về nói với mẹ mày, liệu hồn mà sống. Cứ suốt ngày ghen tuông rồi lên cơ quan làm ầm ĩ thì cả đời này đừng hy vọng mà gặp lại bố nữa nghe chưa.
Thằng Y Nhân về nói rồi mụ vợ lão nghĩ lại hay sao mà từ đó không thấy mụ làm cái trò ghen tuông gì nữa. Lão cũng thưa về. Đến lúc em Tuyết Nhung mang bầu thì lão ở hẳn trên tỉnh.
***
Tuyết Nhung đến với lão nào phải yêu đương. Mà thật ra ngay khi còn là sinh viên trường trung cấp văn thư lưu trữ, Nhung cũng chẳng muốn hẹn hò như mấy cô bạn cùng lớp hay cùng ký túc xá. Nhà Nhung nghèo. Dân kinh tế mới vào lập nghiệp. Nói tiếng là đất đai vừa nhiều vừa màu mỡ nhưng có phải cứ bỏ cái cây xuống là ngồi đó chờ mà ăn đâu. Cha mẹ lam lũ, quần quật cả ngày trên nương rẫy thì mới có cái ăn cho đàn con những năm đứa. Cũng vì lao lực mà khi chưa đầy năm mươi tuổi, cha đã ốm tong ốm teo rồi bệnh, liệt nằm một chỗ. Gánh nặng cơm áo, gạo tiền dồn lên đôi vai gầy còm của mẹ. Nhung là chị cả. Mấy lần Nhung tính nghỉ học giữa chừng để về giúp mẹ nhưng mẹ quát mắng không cho. Mẹ không muốn Nhung lặp lại cuộc đời khổ cực của mẹ cha. Muốn thoát khỏi đói nghèo thì cần có nghề nghiệp, muốn có nghề nghiệp thì phải học hành đàng hoàng. Mẹ đã nói như thế, Nhung sao trái lời mẹ được.
“Con không chỉ lo cho mình con mà phải nghĩ cho các em nữa”. Lời cha dặn trước lúc lìa trần cứ ám ảnh và day dứt Nhung mãi. Ngay cả trong giấc ngủ nó cũng cứ văng vẳng bên tai. Nhưng Nhung học không giỏi, thi mãi mới đậu được cái trung cấp văn thư. Học ra rồi kiếm việc còn khó nói gì đến chuyện lo cho bốn đứa em. Nghĩ vậy Nhung chán nhưng mẹ vẫn nhất quyết không cho bỏ. Thậm chí mẹ khóc.
– Con đã học được một năm rồi thì ráng thêm năm nữa! Cực nhọc mẹ chịu được chứ con mà bỏ học là mẹ chết luôn.
Hồi còn ở ký túc xá, con Kiều My có người yêu nghe nói là thiếu gia gì đó, mấy đứa cứ chụm đầu vào dè bỉu, bảo con Kiều My tham giàu. Nhung thì lại thấy, có mà mấy đứa đang ghen tị. Người yêu mấy đứa cũng là dân tỉnh lẻ về thành phố học, đói đến vàng mắt, sạm da, chở người yêu sau xe đạp, thều thào hát mà hơi như đứt quãng. Ừ thì lãng mạn thật đấy nhưng hỏi được bao lâu. Hú hí, tí tớn chút thế thôi chứ ra trường là giải tán hết. Chỉ còn con Kiều My với người yêu vẫn dính như sam. Mấy tháng sau nó lên xe hoa về nhà thiếu gia ở. Nghe nói nó chỉ ở nhà sinh con, làm đẹp và đi du lịch. Thì đấy đã yêu thì phải như con Kiều My không thì dẹp ngay từ đầu khỏi vương khỏi vấn. Vì vậy, hai năm học Nhung chẳng yêu ai.
Đến giờ nghĩ lại Nhung vẫn thấy đúng là may mắn, nếu ngày đó mà nghe lời mấy đứa bạn cùng ở lại thành phố thực tập thì sao mà quen mà biết lão Y Lâm. Bây giờ khi công việc Nhung đã ổn định, nhà cửa đàng hoàng, bề thế ở trên tỉnh thì mấy đứa bạn vẫn loay hoay dưới thành phố, đứa vô công ty làm công nhân, đứa suốt ngày chạy ngoài đường làm tiếp thị. Nhận lời yêu Y Lâm lúc đầu Nhung cũng sợ. Mấy ông làm lớn Nhung cũng nghe kể nhiều. Cứ vung tiền ra nuôi em này chán lại cặp em khác. Tất nhiên các em cũng moi được của mấy ông không phải là ít. Nhưng nếu thế thì thiệt thòi cho đời con gái quá. Đó là chưa kể mấy vụ đánh ghen mà Nhung xem trên mạng. Nó vừa tàn nhẫn, độc ác mà thậm cùng nhục nhã. Vậy thì sợ những ông như Y Lâm cũng phải thôi. Nhìn con mắt Y Lâm hau háu thế Nhung còn lạ gì. Tướng đàn ông này mà dày vò phụ nữ thì cả đêm chưa xi nhê gì hết, chị em cứ gọi là mệt bơ phờ. Nhưng không thể để lão ăn rồi quẹt mỏ bỏ đi được. Lão phải làm cái gì đó cho Nhung. Thì cứ nhấp nha nhấp nhứ như vậy xem lão có kiên trì theo đuổi hay không. Nếu kiên trì thì chấp thuận rồi nói lão lo sắp xếp việc làm, nếu mà ngãng ra thì thôi. Coi như mình không có phước. Cái tính ham hố, vồ vập và tham lam của lão thì mấy tháng thực tập Nhung cũng đã nghe các bà văn phòng ủy ban huyện nhỏ to rồi nhưng Nhung thấy lão vẫn lịch sự, đàng hoàng mà không mệnh lệnh theo kiểu bề trên. Loại lãnh đạo này thì chơi được. Phải đến khi lão hứa với Nhung là lo mọi việc cho Nhung thì Nhung mới dâng hiến cái đời con gái cho lão.
Lên tỉnh, Nhung để lại cái nhà phố huyện cho mẹ ở. Còn lũ con Hoa, thằng Mạnh, con Duyên, thằng Lành thích học gì cứ đi học, rồi Nhung sắp xếp công việc được hết. Chúng nó chẳng phải lo. Thấy Nhung ăn ở như vợ chồng với Y Lâm, lúc đầu mẹ cản.
– Sao con có thể ngủ với một người hơn cả tuổi cha con?
Nhung ôm mẹ, nước mắt tèm lem.
– Kệ nó mẹ ạ. Vậy con mới có việc làm, rồi tương lai các em sau này nữa.
– Nhưng tội cho con, mang tai mang tiếng.
– Không mẹ. Con có xui lão bỏ vợ đâu, chỉ là ở với nhau theo kiểu già nhân ngãi non vợ chồng thôi.
– Thế là con mất đời con gái à?
– Sao đâu! Cái lũ con trai suốt ngày rượu chè, cờ bạc thì thà dâng cho lão còn hơn. Mà lão yêu con thật lòng.
– Ừ, quan trọng nhất là lão yêu con nhưng thấy vẫn cứ thiệt thòi cho con quá. Mà mẹ nghe nói mụ vợ lão hay ghen lắm. Chỉ sợ có ngày con bị đòn ghen thôi.
– Mẹ yên tâm đi, tính lão nghiêm lắm, không để cho mụ ý làm càn đâu. Yêu con lão phải bảo vệ con chứ.
… Tuyết Nhung sinh con trai. Lão vui mừng khôn tả. Mọi người cũng không còn dèm pha hay đàm tiếu chuyện của lão và Tuyết Nhung nữa. Cặp với Tuyết Nhung lão chẳng phải chơi bời dăm bữa nửa tháng rồi vứt mà sinh con đẻ cái đàng hoàng. Thôi thì có gì gật gà châm chước, bỏ qua cho lão. Tính lão cũng vui vẻ, nhiệt tình có ghét bỏ hay làm hại ai bao giờ đâu.
Nhưng có một điều mà mấy năm nay người ta không bằng lòng với lão, hay nói đúng hơn là ái ngại cho lão đó là việc ở đâu, cơ quan nào lão cũng gửi hồ sơ xin việc. Tỉnh mới thành lập, biên chế còn nhiều. Trung ương cho tỉnh cơ chế xét tuyển để tăng nguồn nhân lực bộ máy hành chính. Phải tuyển người được đào tạo bài bản, có năng lực thực sự để mà làm việc, đó là nguyên tắc, thế nhưng đây là chỗ phó chủ tịch tỉnh Y Lâm gửi gắm, đố ông thủ trưởng nào không nhận. Thì biết làm sao được. Nhưng cũng vì chuyện này mà có lần lão phải sượng cả mặt. Đó là trong một cuộc họp trên tỉnh lúc giải lao, một giám đốc sở nọ lại thì thầm với lão rằng mặc dù xét tuyển một vị trí việc làm có đến mười hồ sơ, hồ sơ nào cũng đủ tiêu chuẩn nhưng đã nhận chỗ lão gửi. Lão toát mồ hôi.
– Ồ, tôi gửi lúc nào?
– Dạ, người ta đưa hồ sơ qua cho chánh văn phòng của tôi bảo đây là của anh Y Lâm.
Lão bối rối, chả lẽ có người mạo danh lão để xin việc. Có mà ăn gan beo cũng chẳng dám. Thoáng chút bối rối, lão cảm ơn vị giám đốc nọ rồi hứa sẽ kiểm tra lại kỹ. Lại là Tuyết Nhung thôi. Lòng tham lại nổi lên rồi đấy. Nhà cửa, đất đai, công việc, tiền bạc không thiếu thứ gì vậy mà bây giờ lại đi làm mấy cái chuyện mất mặt lão. Mà đã mang tiếng như vậy, khi họp hành các ngành lão phụ trách, sao lão có thể chỉ đạo được đây.
– Mấy năm nữa anh nghỉ hưu?
– Em hỏi mắc cười. Vài năm nữa, mà nghỉ hưu thì liên quan gì đến chuyện này.
– Sao không liên quan! Bây giờ anh đang là phó chủ tịch tỉnh, quyền trong tay, mình không tranh thủ thì khi anh về hưu đố anh mở mồm mà ai cho anh cái gì.
Thật là quá đáng. Ở với lão mấy năm sao Tuyết Nhung không chịu hiểu lão một chút. Chơi thì chơi, vui thì vui nhưng lão không phải là kẻ chuyên đi lợi dụng chức quyền để kiếm ăn bất chính. Thôi. Đừng làm khổ lão nữa.
– Một bộ hồ sơ như thế bao nhiêu đó?
– Tưởng không quan tâm. Bằng cả năm lương của anh.
Vậy mấy chục bộ hồ sơ là Tuyết Nhung đã kiếm được bằng gần cả đời làm việc của lão à. Mà kiếm được một năm lương như của lão để lo lót việc làm, gia đình người ta phải bán biết bao nhiêu thứ, có khi vay nóng, lãi suất ngập đầu cũng nên.
– Đừng làm vậy nữa em! Nhà mình không phải là đường dây chạy việc.
– Hả? Anh nói vậy mà nghe được à! Em xin việc cho họ, con họ có việc làm ổn định, là người nhà nước, họ phải trả công cho em chứ. Mà em có thu vén riêng cho em đâu, em làm là vì cuộc sống của em, của anh và của con Miu nữa.
– Thì mẹ con em thiếu thứ gì nữa nào?
– Không thiếu nhưng chưa đủ. Cuộc đời này chẳng biết khi nào là đủ cả. Anh không tranh thủ chỉ có thiệt thân.
À, lấy đâu ra cái thói thực dụng, tham lam để mà lên lớp dạy đời lão. Đừng cái kiểu muốn làm gì thì làm nhé.
– Tôi cấm cô, đừng làm bại hoại thanh danh của tôi.
Tuyết Nhung bĩu môi.
– Thanh với chả danh. Về hưu rồi mới thấm. Đời này chẳng có gì là thật cả, ngoài tiền.
Tối đó lão giận, lão nằm riêng trên ghế sofa, nằm mãi mà không ngủ được. Ngót nghét sáu mươi tuổi, dù tóc vẫn chưa bạc, gân vẫn săn và thể chất vẫn tráng kiện nhưng lão thấy buồn. Lão tưởng có thêm đứa con ở tuổi này, lão sẽ vui sướng, chờ đến lúc về nhà vui vầy cùng con, rồi vợ chồng nói cười trong góc bếp ấm hơi lửa, hơi người. Lão sợ cãi nhau chỉ vì cái sự tham lam. Tiền bạc khi đã có rồi con người ta cứ muốn có mãi. Mà đã nhiều tiền là sinh nhiều tật. Cứ như cha ông lão trước đây, cả gia đình ông bà, cha mẹ, con cái, cháu chắt cứ sống chung dưới một mái nhà dài. Đứa nào cưới chồng thì cơi nới thêm một gian mà ở. Có gì ăn nấy, vui là vui chung, buồn là buồn cả. Cứ vậy, vô nghĩ, vô lo mà sống. Thế mà, bây giờ đến thế hệ lão mọi chuyện đã khác hẳn ngày xưa. Lão cảm nhận được cái bàn tay của Tuyết Nhung trườn trượt trên má lão nhưng lão vẫn quay đi.
– Giúp em chỉ một lần nữa thôi. Em năn nỉ đấy.
Lão ngồi bật dậy.
– Còn lần nào nữa. Mọi việc đã xong rồi còn gì?
– Không, là chuyện này. Sắp tới xét tuyển giáo viên. Em muốn gửi mấy đứa.
Thôi đi, lão không dại mà dây vào ba cái chuyện này nữa đâu. Mấy năm lợi dụng cái ghế của lão kiếm đủ rồi còn gì.
– Không, không. Cái đó bây giờ thành lập hội đồng xét tuyển chặt chẽ lắm. Đừng có dại, kỉ luật cả nút.
– Thì anh chỉ nói trước với người ta một tiếng. Anh làm chủ tịch hội đồng đố ai không nghe anh. Đi mà, em năn nỉ. Năn nỉ. Giúp em là đang lo cho con Miu của anh đó.
Vừa nói, Tuyết Nhung vừa cà cạ cặp nhũ hoa cong cớn, mây mẩy vào mặt lão làm lão không cưỡng nổi.
– Ừ, nhưng chỉ một lần này nữa thôi nhé! Em hứa đi.
– Rồi, hứa. Em hứa.
… Thằng Y Nhân vô phòng bếp véo má con Miu một cái rồi ra phòng khách mà chẳng thèm chào Tuyết Nhung một tiếng. Hiếm khi nó tạt qua. Phải có chuyện gì đó quan trọng lắm nó mới có mặt ở cái nhà này.
– Con thành lập công ty rồi bố ạ.
Lão giật thót người. Y Nhân đã có việc làm ổn định. Học xong cái trung cấp đo đạc vô làm sở tài nguyên. Làm chưa đầy năm đã cho đi học tại chức. Học xong bên đó người ta cân nhắc bổ nhiệm phó trưởng phòng cho rồi. Vậy mà bây giờ định bỏ ra ngoài làm ăn à.
– Mày bỏ việc nhà nước à?
– Không, bỏ sao được bố. Con thành lập công ty cho người khác đứng tên.
– Thế mày kinh doanh ngành nghề gì?
– Kinh doanh dịch vụ phát triển rừng.
Lại rừng, lại rú. Thằng con lão không thấy đây đang là vấn đề nóng sốt xình xịch của tỉnh hay sao mà vẫn cứ đâm đâu vào kinh doanh. Hay nó mất trí rồi.
– Tính lại đi! Rừng bây giờ đang là vấn đề phức tạp. Mày làm ngành tài nguyên mà không biết à?
– Chính vì vậy con mới nhảy vào.
– Cái thằng. Đừng bậy bạ có ngày va phải luật pháp là mệt lắm đó con.
– Mọi thứ con đã tính toán, tiên lượng cả, chỉ cần khi con lập dự án xin thuê rừng và đất rừng, nhờ bố nói với chủ tịch và các chú dùm con tiếng.
– Tào lao. Mày dẹp cái công ty của mày đi. Thời buổi đang nhập nhèm, người ta đang bàn nát nước chuyện chuyển đổi đất nông lâm trường ra sao cho hiệu quả kìa. Cứ như mấy cái công ty của mày chỉ có trục lợi chính sách chứ chẳng mang lại lợi lộc gì sất.
– Bố hay thật. Phải tận dụng khoảng trống chính sách. Bây giờ pháp luật quy định rất cụ thể trách nhiệm quản lý rừng cho nhiều ngành nhưng lại không trao cho một đơn vị nào chịu trách nhiệm chính. Ví như lâm trường đất đai thì thuộc quyền quản lý của ông tài nguyên môi trường trong khi sản xuất lâm nghiệp lại là của ông nông nghiệp phát triển nông thôn.
– Đúng là tầm bậy, tầm bạ. Mấy cuộc họp trước tao mới có ý kiến đó. Giao trả đất về cho địa phương là để giao khoán cho hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số, ai lại chuyển qua cho mấy ông cán bộ.
– Bố không nghe vụ lão Trịnh Đình Hùng cấp phó hồi xưa của bố ở dưới huyện à. Cơ quan điều tra đang vào cuộc. Lão cho cấp dưới hợp thức hóa hồ sơ để con bồ nhận chuyển nhượng từ người khác và được cấp bốn cái sổ.
– Tao không biết nhưng mày làm gì thì làm, đừng có dính dáng đến pháp luật.
– Bố khỏi lo.
Nói rồi Y Nhân ra về.
Thời đại nào rồi mà mọi thứ thật giả, đúng sai nó cứ lộn tùng phèo lên thế này. Y Nhân từ nhỏ vốn đã nhanh nhẹn, tháo vát. Việc gì nó cũng có thể mó tay vào làm được, thành công hay không chưa biết nhưng cứ mày mò, tìm hiểu cái đã. Bây giờ nó năng động quá lão lại đâm lo. Cuộc đời này vốn nhiều cám dỗ, nếu không cẩn thận bước qua sa ngã ngay tắp lự. Và khi đó thì mất, mất hết, mất tất cả.
– Thấy con anh chưa. Nó thức thời chứ chẳng phải như cha nó đâu. Thức thời là trang tuấn kiệt.
Lão nhìn sang Tuyết Nhung rồi cười thầm. Tuyết Nhung chỉ được mỗi thói ma lanh, khôn lỏi thôi chứ biết gì mà nhìn toàn cục. Loại đàn bà này làm ăn chụp giật thì được chứ bền vững thì không được đâu.
– Em cũng đang tính mở công ty đấy. Bây giờ ai cũng đầu tư nhận khoán đất rừng, có chủ trương của nhà nước hẳn hoi tội gì mình không làm.
Lần này thì lão sốc thực sự. Tuyết Nhung chỉ là một văn thư, trình độ không có, nghiệp vụ không, quản trị kinh doanh lại càng mù tịt, biết cái gì về rừng với rú mà công ty với chả công tiếc. Lo mà chăm sóc con Miu cho tốt, lo mà chăm chút sắc đẹp cho ngon lành để đêm đêm cùng hưởng ái ân sung sướng với lão.
– Em vừa nói gì? Em có điên không đấy.
– Có anh điên. Em tội gì phải điều hành, cái đó thuê hết. Em chỉ cần đứng tên trong giấy phép kinh doanh thôi.
Đúng là loạn thật rồi. Đến nước này thì lão không muốn nói nữa. Vì nói lại cãi nhau. Tính Tuyết Nhung bướng bỉnh. Lão có nói trời nói đất gì cũng đố mà nghe. Nghĩ lại lão lại thấy hối hận. Dường như lão đã để tính ham chơi bời của lão đi quá đà, để giờ đây gia đình lão có quá nhiều chuyện mà lão gỡ không ra. Không khéo, sắp tới nó bung bét đủ thứ thì sao mà lão đỡ nổi đây. Lão lững thững đi về phía phòng con Miu. Con Miu đang thiu thiu ngủ. Lão làm gì thì mặc kệ lão, Tuyết Nhung vẫn nằm thưỡn, hai tay nhấn bàn phím điện thoại liên tục. Thỉnh thoảng chau mày rồi cười ré lên.
CHƯƠNG XVI
Loan có việc ra thị trấn nên Vạc Kều đành đưa thằng Mít lên rẫy. Sau mấy hôm lắc rắc vài trận mưa, cỏ tranh, cỏ đuôi chồn và cả cỏ xuyến chi mọc nhanh đến chóng mặt. Vạc phải cắt sạch cỏ để vét bồn, bón phân đợt hai cho đám cà phê. Vạc Kều cột võng vào hai thân cây muồng rồi để thằng Mít cầm điện thoại bấm chơi cho Vạc yên tâm làm việc. Mùa này, nắng không còn chói gắt mà gió từ rừng ngàn đã bắt đầu thổi mơm mơn trên vòm cây lá. Trời mát mẻ. Thằng Mít chơi chán quăng điện thoại qua một bên, ngáy khe khẽ. Cả hơn một héc ta này, người khác có khi phải cắt cỏ đến hai ba hôm mới xong thì Vạc Kều chỉ cần một ngày là tươm tất. Vạc bỏ cái mũ cối xuống, đưa tay áo quẹt lên cái trán dô nhơm nhớp những mồ hôi rồi dịch lại gần chiếc võng hơn để nhìn thằng Mít. Nó giống Trường Râu quá. Mớ tóc rễ tre, lông mày sâu róm, cái mũi hếch và cặp môi dày đó thì giấu đi đâu được. Ừ thì rõ là con Trường Râu, Vạc biết từ hồi nó mới sinh ra kia. Vậy nhưng Vạc vẫn muốn xem có đúng vậy không, biết đâu… Đúng thật. Thì cái lần Trường ghé nhà, Vạc đi quăng chài bắt con cá suối trở về đã nghe Loan thủ thỉ với Trường rồi. Nhưng biết đâu… Loan nhầm. Vì sau mấy bữa Trường về rồi cùng Loan yêu đương, tằng tịu, Vạc đã cưới Loan. Mà trong cái đêm tân hôn, Vạc cũng đã lột truồng Loan ra để mà ngấu nghiến, bóp vụn vỡ Loan cho thỏa mãn cơn thèm, cho hạ hỏa cơn ghen trong Vạc. Loan dám thú nhận với Vạc là đã ăn nằm với Trường Râu. À, ý Loan là nói ra để Vạc hủy đám cưới chứ gì? Không. Vạc vẫn cứ cưới đó. Chúng mày cứ ăn nằm với nhau, ông cứ cưới, về không dùng thì để đó chơi. Và cái chuyện đó ám ảnh Vạc khủng khiếp. Loan đẹp, đến cả mấy thầy giáo trẻ ở trường cấp I, cấp II của xã còn tìm vô nhà thăm hỏi, tán tỉnh, huống hồ đám trai làng như Vạc. Nhưng khổ nỗi cái chuyện tình yêu của Loan và Trường quá nổi tiếng ở làng. Chúng nó đã kết thân như hình với bóng từ hồi Thủy anh Trường Râu chưa bị bệnh tâm thần rồi trầm mình ở giếng Đình kia. Hồi đấy mà nhà Trường không xảy ra những biến cố khủng khiếp thì nhà Loan đã hãnh diện cho Trường rước Loan về làm vợ rồi, làm gì đến lượt những thằng như Vạc. Nhưng Vạc vẫn cứ để ý, cứ theo đuổi đấy. Cưới được Loan hay không chưa biết nhưng lâu lâu bất chợt vô tình được ngắm Loan ngồi bên giếng khơi gội đầu là sướng mắt lắm rồi. Mái tóc dài, đen mượt như nhung xõa xuống cái chậu nhôm nước trong văn vắt rồi vút ngược ra phía sau để cho hai bàn tay hao hao gầy vuốt xuôi xuống làm những giọt nước rớt lách tách xuống chậu, rồi những lọn tóc được quấn lên để lộ mớ tóc mai rũ xuống trán kéo dài đến tận vành tai. Những lúc như thế, Vạc cứ ngẩn tò te mà ngắm. Có lần, chập tối, Vạc qua nhà Loan tình cờ thấy Loan bước ra từ nhà tắm thưng lá tơi, Loan lúi húi múc nước trong bể, ngực trễ nải. Cái rãnh sâu hun hút oằn lên hai núm đỏ hồng trên hai cái gò nhấp nhô trắng muôn muốt. Chỉ khi thoáng nhìn thấy Vạc, Loan mới vội vàng khép lại tà áo rồi đỏ lựng mặt đi vào nhà. Thế mà Loan lại cho Trường cái quý giá nhất của đời con gái rồi mới về làm vợ Vạc và còn nói cho Vạc biết chuyện đó nữa. Ừ thì, Vạc cũng sẽ có cách. Cứ đêm, khi Loan ngoảnh mặt vào trong tường, xoay lưng ra ngoài rồi thở dài khe khẽ, Vạc bóp, Vạc nặn, Vạc vần vò bộ ngực, Vạc cắn cái bờ mông cho Loan mắm môi mà chịu đựng, Vạc lột sạch quần áo của Loan, bỏ lửng vậy rồi xoay ngược đầu lại làm một giấc. Một lần, hai lần rồi vô số lần như thế làm Loan phải van xin Vạc.
– Tôi xin anh. Làm gì thì làm đi. Đừng có mà hành hạ tôi thế này, tôi chịu không nổi đâu.
Vạc vui. Hừ, đã là vợ Vạc rồi thì phải biết nghe lời. Vậy nhưng khi cái thằng đàn ông bắt đầu cựa quậy thì hình ảnh Trường Râu lởn vởn trong đầu lại làm Vạc tụt cả hứng. Cứ thế, chuyện sinh hoạt vợ chồng của Vạc và Loan cũng dần thưa và cho đến khi vào cái cao nguyên này mưu sinh thì vợ chồng không còn gần gũi nhau nữa.
Nhiều lúc Vạc muốn ghét, muốn thù hận cái thằng Mít. Nó là sản phẩm của lần Loan dâng hiến cho Trường Râu. Thà nó biến đi đâu cho khuất mắt, chứ đằng này, ngày nào, giờ nào nó cũng cứ xuất hiện trước mặt rồi cha cha con con. Có lúc Vạc đã nghĩ quẩn rằng, hay cứ huỵch toẹt ra với Trường Râu đem về nhà mà nuôi nấng, dạy dỗ thằng Mít, khỏi phải cứ vô ra để ngắm ngắm nhìn nhìn. Mà chưa biết chừng, lúc nào đó, Vạc điên đầu, Vạc túm cổ áo vứt mẹ nó xuống ao chết tươi cho rồi, sau đó ra sao thì ra. Cùng lắm thì Vạc dựa cột, pằng một phát, xong đời khỏi phải mệt mỏi, khổ đau. Như lúc này chẳng hạn, Vạc có thể làm được lắm. Cứ vứt nó xuống ao, cho nó chết. Ai nói được gì Vạc. Thì nó chơi trong vườn, trong lúc Vạc cắt cỏ, chẳng may nó sảy chân xuống ao. Và khi đó Loan sẽ khổ đau, sẽ oán thân trách phận, sao lại nghe lời Trường Râu vô đây sinh sống để rồi mất đứa con. Còn Trường Râu nữa, sẽ như điên như dại khi mất đi cốt nhục của mình mà bấy nay chưa được phép nhận. Đừng có mà trách Vạc ác. Chúng mày bất nhân thì đừng trách Vạc bất nghĩa. Cái hình ảnh Loan gục đầu vào ngực Trường hôm Trường đi giỗ nhà ông Bá ghé vào chơi lại hiện lên. Đầu Vạc quay cuồng. Vạc giơ tay túm lấy cổ thằng Mít. Đột nhiên nó tỉnh giấc, ngáp dài một cái rồi nhìn Vạc cười cười.
– Muỗi đốt con này cha. Cha bắt muỗi cho con đấy à?
Vạc vội rụt tay lại, nước mắt trào ra.
– Ừ, muỗi nhiều, cha đuổi muỗi cho con.
– Con ôm cha một cái.
Nói rồi thằng Mít lồm cồm ngồi dậy ôm lấy đầu Vạc. Vạc thấy cay xè mắt mũi.
– Mít ơi, chút xíu nữa thì cha đã giết con rồi! Hu hu.
… Nhiều người vẫn tưởng Vạc là tên thân mật gọi ở nhà nhưng Phạm Văn Vạc chính là tên khai sinh. Ông Lũy cha Vạc là người tháo vát. Không chỉ giỏi cày ruộng, ông còn là thợ thợ đốt than cừ có tiếng ở làng. Mỗi chuyến than trên cái xe đạp cải tiến của ông ra khỏi cửa rừng bao giờ cũng cao hơn của thiên hạ mấy giá mà bọn con buôn vẫn cứ giành nhau mua. Than ông đốt từ gỗ tốt, khi tấp lửa lại không bị đanh và mủn, hơi than bốc lên thơm ấm mà không khắt nên nướng cá hay dùng sưởi cho bà đẻ đều cực tốt. Những ngày rỗi việc, người ta nghỉ ngơi thì ông lại cứ như con rái cá trườn bò ngoài đồng ruộng. Khi cất vó, soi ếch, lúc lại thả túm bắt lươn. Cứ thế, đêm hôm khuya khoắt trời đẹp sáng trăng hay gió mưa giông bão vẫn thấy cái dáng lênh khênh và chiếc đèn pin loang loáng ngoài đồng. Vợ chồng ông Lũy đông con mà lại toàn con gái, đến Vạc là đứa thứ mười. Hồi sinh đứa thứ mười lại là con trai, ông Lũy rơi nước mắt, ông tủi cho cái thân ông cứ lầm lũi như con vạc kiếm ăn trên đồng giữa đêm lạnh lẽo. Thôi thì cứ đặt tên con là Vạc. Cái tên nó hơi khó nghe tí nhưng là sự đúc kết cuộc đời ông. Vạc lớn lên chừng dăm bảy tuổi đã biết theo cha đi soi cá buổi đêm. Sống ở giữa cái làng quê bán sơn địa, đất đai cỗi cằn này, có thêm nghề tay trái cho con cũng hay. Sau này dù nó có nghèo khó đi chăng nữa nó còn biết đi soi con cua, con cá về cho con nó có miếng ăn. Dân cày là vậy, để khỏi phải đói nghèo không gì bằng bám vào đất đai, rừng rú. Giàu có thì không dám chứ cái ăn hằng ngày chẳng phải chạy từng bữa.
Thế rồi ông Lũy chết đột ngột, Vạc thôi học giữa chừng và tiếp tục cái nghề đốt than cùng soi cá đêm của cha. Nhà Vạc cũng chẳng cách xa nhà Loan và nhà Trường là mấy. Hồi Trường vào tận mãi Tây Nguyên làm ăn, Vạc hay lui tới nhà Loan. Mà mấy năm chẳng hiểu sao cá tôm ở ngoài hói, ngoài đìa lại cứ đầy ăm ắp. Mỗi lần đi cất vó hay thả túm lươn, có khi được cả rổ. Nhà Vạc ăn không hết, bán thì rẻ thế là Vạc lại đưa sang biếu nhà Loan. Đã biếu thì phải biếu đồ ngon. Con cá nào to, con lươn nào béo, Vạc đưa sang nhà Loan hết. Chẳng phải thỉnh thoảng mà quanh năm suốt tháng, cá tôm nhà Vạc đã trở thành thức ăn không thể thiếu với gia đình Loan. Cha mẹ Loan cũng có sự so sánh, nếu mà gia cảnh nhà Trường yên ổn thì Loan làm vợ Trường là đẹp nhất. Nhưng giờ anh trai tâm thần trầm mình chết, mẹ bệnh tim đột tử, còn Trường và người cha già nay yếu, mai đau, Loan về cửa người ta rồi có mà hầu hạ, khói hương cả đời. Đó là chưa nói cái bệnh tâm thần hay di truyền, thằng anh bị, chắc gì thằng em không, mà thằng em không bị chắc gì đẻ con ra đã an lành. Thôi, không thể gả được. Có mấy đám thầy giáo cũng đến tán, đến cưa nhưng Loan lại nói thẳng là có người yêu rồi nên người ta tự trọng, người ta rút. Bây giờ chỉ còn thằng Vạc. Cái thằng dù cũng chỉ là anh nông dân nhà quê, hơi cà thọt tí nhưng được cái cần cù, tốt bụng mà lại biết nhiều nghề. Lấy nó một đời dù không giàu có cũng chẳng lo đói rét. Thôi gả cho Vạc. Mà ông bà nhất quyết cấm đoán Loan đến với thằng Trường thì rồi Loan cũng phải xuôi thôi. Ông bà làm vậy cũng là lo nghĩ tương lai cho Loan, chứ nào phải ích kỉ, thiển cận vì ông bà đâu. Yêu đương thì thế nào cũng được nhưng chuyện vợ chồng không thể tùy thích. Cha mẹ không thương con, không bày vẽ, không định hướng cho con để rồi một đời con cái khổ. Khi đó thì ngồi trách mình chứ trách ai.
***
Loan bảo.
– Anh đi làm cùng anh Trường nhé! Thằng Đại cũng nghỉ kiểm lâm để về với làm cho anh Trường rồi đó.
Vạc làm chừng này vườn rẫy, giàu có thì không nói nhưng năm trừ chi phí rồi vẫn còn lãi được gần cả trăm triệu. Người ta làm rẫy phải thuê, phải mướn, còn đây Vạc tự lo tất tần tật nên đỡ được biết bao nhiêu. Thử hỏi ở quê, bao vụ lúa mới được chừng ấy. Vạc làm Vạc ăn mà Vạc cũng chưa bao giờ để Loan phải làm những việc nặng.
– Thôi, vườn rẫy mình làm còn không kịp nữa là.
– Vườn rẫy gì, thuê đi. Đi làm với anh Trường, anh ý không để mình thiệt đâu.
– Nhưng mà làm gì? Tôi nào biết làm gì ngoài ruộng rẫy.
Loan nhìn Vạc lắc đầu ngao ngán. Vẫn con người đó, vẫn suy nghĩ kiểu đó. Phải thay đổi tư duy đi. Trường bây giờ đã là đại gia có máu mặt không phải hàng huyện mà là hàng tỉnh. Đi với Trường thì mới khôn ngoan lên được. Mà như Vạc, quen ăn no, vác nặng cứ vô xưởng gỗ làm, một tháng có khi gấp cả mấy lần làm rẫy.
– Anh vô làm xưởng gỗ. Bây giờ người ta cưa xẻ, đục bào bằng máy cả rồi. Khỏe lắm.
Thì tùy Loan. Mấy cái này, Loan tính nhanh lắm. Loan đã không còn là Loan như hồi mới vô nữa. Không còn âm thầm và nhẫn nhịn mà cũng tính toán, cũng đanh đá và cũng biết trang điểm, biết làm đẹp. Và Vạc đã chuyển ra thị trấn làm xưởng gỗ cho Trường Râu theo như Loan mong muốn. Ra đó Vạc mới thấy được cái tài, cái giỏi, cái uy danh của Trường Râu. Cả một thửa đất dễ đến mấy ngàn mét vuông chạy dọc trục chính của con đường xuyên qua thị trấn, Trường mở một xưởng gỗ mỹ nghệ nho nhỏ, còn lại là các kho bãi chứa gỗ. Số người làm có đến cả chục. Trường ít khi xuất hiện tại đây, mọi việc Đại điều hành.
– Làm chầu cà phê cái đã rồi em xếp việc cho.
Đại Úy chùm chụm ngón tay kẹp điếu thuốc đưa lên miệng rít một hơi dài rồi gà gà nhả khói, hắng giọng sau khi nhấp ngụm cà phê đen.
– Em nói chị rồi, anh cứ ra đây làm đi. Vườn rẫy lo gì, thuê hết. Anh Trường anh ấy tạo điều kiện cho mình, tội gì không làm.
– Vậy cậu giao cho anh làm việc gì? Anh có biết chạy máy cưa, máy xẻ gì đâu.
Đại Úy cười, nheo nheo mắt nhìn Vạc.
– Ai lại để anh đứng máy. Trước anh có nghề thợ rừng rồi. Bây giờ, anh chỉ cần có mặt ở xưởng. Khi nào hàng về, anh xem và chỉ cho mấy đứa phân loại, xếp gọn gàng, tươm tất là được.
– Vậy thì rảnh quá.
Đại Úy lại phì cười.
– Không rảnh đâu anh. Rồi anh thấy. Lắm lúc gỗ về cả đêm. Có điều, gỗ ở đây khác nhiều với ngoài quê mình. Để em chỉ anh trước, mà anh đã từng quen gỗ lạt nên nhanh thôi.
Vạc vui. Đại Úy sử dụng Vạc đúng với sở trường của Vạc. Một tuần, hai tuần rồi ba tuần, Vạc thấy nhớ nhà, nhất là nhớ cái thằng Mít. Nó học lớp một rồi. Mấy lần gọi điện, thằng Mít bảo cha về với con, con nhớ. Vậy mà Loan lại gạt phắt đi.
– Nhớ với nhung gì. Mới có mấy ngày mà đã lắm chuyện. Tập trung làm cho tốt đi. Tháng về lần thôi.
Biết là vậy nhưng hôm nay Vạc muốn về nhà lắm. Đại Úy thì dễ thôi. Chỉ cần nói anh quên mấy thứ đồ phải về lấy là Đại đồng ý ngay mà. Mà Vạc cũng về để lấy thêm mấy thứ thật. Như thế, Loan sao lại la Vạc được. Người làm chỗ xưởng này, gần nhà sáng đi trưa về, chiều đi tối về. Chỉ hôm nào hàng nhiều mới phải ở lại buổi trưa. Đằng này, đã ba tuần Vạc về thăm nhà có một chút mà cũng đã cằn nhằn. Xa xôi gì cho mấy, năm mươi cây số, xe máy phóng vèo chưa đầy tiếng đồng hồ.
– Ủa, ba tuần rồi hả. Anh về đi.
– Ừ, anh về lúc rồi anh ra thôi cậu à.
– Chưa vội đâu. Ngày kia hàng mới về. Anh cứ ở nhà với chị và thằng Mít vài hôm cũng được.
Thấy chưa. Đó là Đại, là em ruột Loan nói nhé, chứ không phải Vạc đâu mà lại la, lại làu bàu cái miệng. Để Vạc về Vạc ôm thằng Mít ngủ bữa cho đã nhớ. Với lại chẳng hiểu sao, dạo này Vạc lại có cảm giác thèm thèm. Nhìn mấy cô công nhân tại xưởng trong bộ đồ bảo hộ lao động đi qua, đi lại trước mắt, nhoẻn miệng cười, Vạc thấy thinh thích. Vạc nhớ Loan. Không so bì được rồi, mấy cô thấy Loan thì chỉ có mà ngẩn người ra ngắm.
Gió. Những con dốc uốn lượn hoang vắng trong gió chiều. Gió rin rít táp vào mặt Vạc. Cái áo bludông màu cỏ úa mỏng mảnh làm Vạc thấy lạnh. Đoạn này người ta gọi đèo Gió. Vạc cũng đã nghe kể, rằng cứ đến mùa này, gió tràn qua rừng ngàn về bị con đèo này chặn lại nên ở đây gió hay gầm rú, thét gào. Gió cuộn thổi thông thốc, cuốn phăng bất cứ vật cản nào trên đường. Nhiều người đi xe máy đã bị gió bốc lên ném ào xuống vực chết tức tưởi. Vạc ghì mạnh tay lái rồi vượt dốc. Đơn giản thôi, gió này chứ gió nữa Vạc vẫn cứ phóng bình thường, mà phóng nhanh nữa là đằng khác. Ở nhà thằng Mít chắc đang nhắc đến Vạc.
Vạc dừng xe tắt máy, đẩy cánh cổng thì chết sững. Giữa sân phơi cà phê chình ình cái xe ô tô của Trường Râu. Thì ra Trường Râu đang ở đây, hèn gì Loan cáu kỉnh bảo không về. À, chúng mày lại tằng tịu với nhau. À, thì ra một hai cứ bảo Vạc ra ngoài xưởng gỗ làm là cái kế để thoải mái hú hí với nhau chứ gì? Nếu bây giờ Vạc rồ ga, chạy thẳng vào sân và gào toáng lên thì sao nhỉ? Thì Trường và Loan sẽ bước ra. Trường sẽ bảo, đi công việc tạt vào có chuyện trao đổi với Loan. Rồi Loan sẽ đay nghiến, sẽ hầm hè rằng ai bảo vác xác về. Vậy thì chỉ có cách quay xe đi thôi. Mà đi thì nhục quá. Nó đến, nó vật vợ Vạc ra mà Vạc còn sợ nó à. Vạc thấy mang tai phừng phừng và cơ mặt rần rật. Vạc áp tai vào cửa sổ.
– Sao lâu rồi chẳng thấy vô với người ta?
– Lâu đâu mà lâu, mới tuần trước chứ mấy.
– Tuần trước mà thấy cứ như cả năm rồi ý.
– Mà con đâu rồi nhỉ? Nó nhìn thấy thì chết.
– Lo gì, con nó mệt nên ngủ rồi.
– Em ra ở với anh đi.
– Làm thế đâu được. Còn chị Nhàn nữa.
– Bà ý không về nữa, ở hẳn trong trường luôn rồi.
– Sao anh không để chị ý sinh đứa con?
– Có sinh được đâu, chẳng hiểu làm sao nữa.
– Có khi nào bị phía chị không? Anh bình thường mà. Mới có bữa cây rơm mà ra thằng Mít đó.
– Chắc tại cái số em ạ.
Tiếng Loan thở dài.
– Mà anh này. Đôi khi thấy thương ông Vạc quá. Em thấy cứ có lỗi với ông sao á?
– Thương với xót gì. Thằng đó anh chưa xử là may rồi. Nó cướp người yêu của anh.
– Anh đừng nói thế. Vì gia cảnh cả.
– Ừ! Thôi kệ nó. Em, em mệt chưa? Nữa nhé!
– Gớm, sức trâu à.
Vạc mím chặt môi, rụng rời bước ra ngõ, rướn người trèo lên xe máy. Đi đâu bây giờ. Vạc hoang mang. Kệ cứ đi. Nhà Binh Chột nép dưới đồi cỏ tranh tốt ngờm ngợp. Vạc rẽ vào khi Binh Chột đang làm thịt gà.
– Vạc hả? Sao bữa nay lại có hứng qua đây bay?
Vạc không nói không rằng, đi tới cái thềm nằm vật ra. Nắng đã tàn, trên bầu trời từng tầng mây trôi như đuổi bắt nhau, gió vẫn thông thốc thổi.
– Vợ chửi à?
Binh chột vừa hỏi vừa đưa con gà vô trong bếp cho vợ.
– Sao thế? Nghe nói ra làm với Trường Râu rồi.
– Ông đừng nhắc đến cái thằng chó chết đó với tôi nữa.
Binh Chột há hốc miệng. Oái, chắc phải có cái chuyện gì khủng khiếp lắm đây. Một thằng vốn hiền hơn cỏ rả như Vạc Kều mà mở mồm chửi bới Trường Râu kiểu đó thì là chuyện động trời rồi. Binh Chột với tay kéo ấm chè xanh.
– Làm ly nước rồi kể tao nghe.
Vạc chống tay nhổm dậy.
– Nhà ông không có rượu à?
– Không. Tao bỏ rượu mấy năm rồi.
– Tưởng có tôi uống với ông bữa cho quên mẹ cuộc đời đi.
– Nói tầm bậy. Chuyện gì mà ghê thế?
– Hừ! Ông Binh này! Con người ta sinh ra ở đời này để làm cái gì ông Binh?
– Ơ, thằng này hỏi lạ. Để sống chứ để làm gì.
– Mẹ! đôi lúc tôi nghĩ con người ta, trước sau gì rồi cũng chết, khi chán chán đem chết mẹ cho khỏe.
– Thằng hâm. Vợ đẹp, con khôn lại còn. Nhất mày!
Vạc Kều hai mắt đỏ ngầu, tợp thêm ngụm nước.
– Nhất cái con c. Nào phải vợ con tôi đâu.
– À, thằng này điên rồi. Không vợ con mày thì vợ con thiên hạ chắc?
Vạc Kều mếu máo rồi tru lên ư ử. Hai rẻo thịt nơi khóe mắt dúm lại.
– Khốn nạn lắm ông Binh ơi! Thằng Mít nào phải con tôi, là con Trường Râu. Chúng nó đang ngủ với nhau bên nhà kìa.
Ly nước chè xanh trên tay Binh Chột rơi tõm xuống thềm. Binh hấp háy con mắt còn lại rồi lẩm bà lẩm bẩm.
– Đúng là đời.
***
Binh Chột là người cùng xã với Vạc Kều nhưng khác làng. Làng Binh nằm dưới Truông Sọt nên từ nhỏ Binh đã quen với việc luồn rừng, băng rú. Thời thanh niên Binh làm nghề chặt củi. Cái nghề cực nhọc nhưng vẫn đủ nuôi Binh với cha mẹ già. Một lần trong lúc đang đẵn cây để lấy củi, cái cành nó xoay vèo xỉa vào mắt trái Binh. Ở trong rừng loay hoay mãi mới đem được xuống bệnh viện huyện cấp cứu nên hỏng một mắt. Từ đó người ta quen gọi là Binh Chột. Cái nghề bạc bẽo quá nên sau khi lấy vợ, Binh bỏ luôn nghề chặt củi. Binh và vợ nhận thêm mấy sào ruộng dân làng đi Nam bỏ hoang. Lúc nông nhàn Binh xay xát gạo, mua thêm mắm muối rồi dùng xe thồ lên miền ngược tận biên giới Lào bán, bán xong lại làm chuyến lá tơi, chè xanh xuôi về. Cái nghề tay trái, tuy vất vả tí nhưng vẫn có thêm chút thu nhập vả lại được đi đó, đi đây. Cái làng Binh Chột heo hút là vậy mà khi tuyến quốc lộ mới mở ra, dân tứ phương lại tìm đến mua đất làm nhà, lập nghiệp. Dần dà mấy ngã ba người ta buôn bán thành sầm uất. Lũ thanh niên đi xuất khẩu lao động ngày một đông, chúng gửi tiền về làm nhà làm cửa. Rồi quán ăn sáng, cà phê lóc cóc mọc lên. Cánh phường buôn chuyến ngược ngàn dần tập thói quen ra quán ăn sáng. Binh Chột lúc đầu từ chối nhưng buôn có bạn, bán có phường, ai lại chối mãi được, chẳng lẽ lại tự mình cô lập mình. Vậy là Binh cũng tham gia. Ăn sáng xong thì phải có cà phê. Ôi dào, cái loại đồ uống gì mà đắng ngắt đắng ngơ, phải nhăn mặt nhăn mũi nuốt mới trôi. Vậy mà vài ba lần, Binh lại thấy ưa lại loại đồ uống pha vào cái phin nhỏ giọt tí tách xuống cốc thủy tinh. Vợ Binh việc đồng áng chăm chỉ. Phượng đứa con gái duy nhất của vợ chồng Binh đã có ông bà chăm, lại được nết ăn nên mau lớn. Binh có nhiều thời gian hơn cho việc buôn chuyến ngược ngàn. Chuyến nào trúng đậm, theo sự thống nhất của cả nhóm, sẽ tổ chức nhậu nhẹt bữa. Mà không làm ở nhà đâu, vừa mệt mỏi, mất thời gian lại phiền phức. Chi bằng kéo nhau ra quán làm chầu sương sương rồi phủi đít ra về. Bữa đầu đơn giản thế còn được, bữa sau làm một chầu rồi mà về thấy thiếu thiếu thế nào, vậy là cả hội lại góp tiền đi karaoke giao lưu nội bộ. Hát chay mãi cũng chán, có ông còn gọi tiếp viên vô phục vụ theo kiểu thi bàn tay vàng. Binh Chột dị ứng lắm. Đã vợ con rồi lại còn mèo mỡ, mà với mấy em này cứ phải tiền trao cháo múc. Có bo thì mới có nắn bóp, hôn hít chứ đâu phải hàng miễn phí. Mà có nắn, có bóp thì cũng chẳng giải quyết được cái gì. Bữa sau Binh xin kiếu. Thì kiếu đấy nhưng không mãi thế được, vẫn lại phải giao lưu rồi đi hát. Cả nhóm biết Binh vậy có hôm đã gọi riêng cho Binh một em và dúi em vào lòng Binh ngồi. Hơi rượu lay bay quyện với mùi thịt da của em tiếp viên trẻ tuổi làm Binh ngây ngất. Đúng là những ai chỉ biết cái đũng quần của vợ quả phí cả một đời người. Một bên thì lòng thòng như quả mướp mà lại toàn mùi mồ hôi khăm khắm, một bên vừa tròn, vừa thon vừa thơm nhức mũi. Quen ăn bén mùi nên khi có tiền Binh lại rủ thêm vài ông bạn nữa. Cho đến ngày, nghề buôn chuyến không thể cạnh tranh nổi với xe hàng hiện đại chở từ xuôi lên miền ngược thì Binh bỏ nghề này trở về làm ruộng. Vậy nhưng khi đạp xe qua mấy cái quán mà trước đây Binh hay ghé, Binh lại thè lưỡi, liếm mép liếm môi. Nhưng cái đau khổ nhất mà Binh không biết, chỉ cha mẹ, vợ con thấm thía đó là chuyện Binh trở nên nghiện rượu. Sáng ngủ dậy, làm xong bát cơm để ra đồng, Binh cũng phải có xị rượu mới tỉnh táo được. Tối trước khi ăn cơm mà không đóng thêm xị nữa lại thấy ngứa người rồi run tay, run chân. Vợ tỉ tê, to nhỏ động viên, Binh quát.
– Vợ với con kiểu gì thế hả? Lao động cả ngày cực nhọc, có xị rượu cũng lèo bèo.
Cha mẹ già nhắc nhở.
– Con ơi, bình thường người ta gọi nhau là anh là chị. Còn mấy người say rượu, kể cả đứa con nít nó cũng gọi bằng thằng.
– Hừ cái quân mất dạy, bố láo! Cha chúng mày cũng uống chứ đâu phải mình tao. Mà đã khinh thằng say rượu thì tết nhất, cưới hỏi, đám giỗ đám ma soạn rượu ra làm gì, để ruồi nhặng nó uống à.
Bó tay. Cả nhà thở dài khi nhìn Binh Chột cầm đôi đũa gắp thức ăn mà đầu thì gà gật, tay lẩy ba lẩy bẩy. Mà rất là lạ. Người ta uống vào là cứ tù tì ngủ một mạch, còn Binh Chột có chút men trong người lại hay vào buồng đòi vợ. Vợ cả ngày đi làm về mệt mỏi, chỉ muốn làm giấc cho ngon lành. Binh rượu vào, ăn uống luộm thuộm, nhồm nhoàm, hôi mồm hôi miệng nên vợ lúc đầu còn miễn cưỡng chiều Binh. Thôi thì cứ nằm ra đó, cho Binh muốn làm gì thì làm. Nhưng rồi nghĩ đến cái cảnh chồng rượu chè bét nhè lại đòi này đòi nọ, vợ bực mình và cấm tiệt. Đánh vợ thì Binh không dám nhưng Binh nói mát rồi chửi bới loạn cả lên.
Cái hôm ấy, ông ngoại đau nên vợ về ngoại và ở qua đêm. Cả nhà cơm nước rồi đi nằm sớm, con bé Phượng ăn xong chỉ chờ cha để dọn, Binh Chột một mình với xị rượu nhắp mãi đến mười giờ đêm. Rượu vào chuếnh choáng nhìn quanh quất không thấy ai, Binh bèn chống tay đứng dậy bước vào nhà định đánh một giấc, khi bước qua chỗ cái bàn kê góc nhà cho con Phượng học, Binh thấy nó ngủ gà gật trên bàn. Con Phượng tuổi mười sáu, ăn ngon ngủ ngon nên phổng phao. Mới học lớp mười mà mấy thằng choai choai đã xin làm quen. Nhưng mẹ nó quán triệt rồi. Con gái con lứa tí tuổi đầu, đừng có mà xí xa, xí xởn. Con trai bây giờ đểu giả lắm. Đừng cho nó động vào. Nó cầm được tay là nó cầm được chân. Nó sờ được ngực là nó sờ được cái khác. Mà đã sờ được cái đó rồi thì ối con ơi, chỉ có nước chết thôi con ạ. Con Phượng là đứa ngoan. Ngày một buổi đi học còn thì về nhà giúp mẹ đủ thứ việc. Mẹ nó vui, đẹp người lại ngoan như nó rồi thì sau này tương lai sáng sủa. Binh dùi dụi con mắt nhìn lại lần nữa. Sao con Phượng hao hao giống mấy em ngoài quán Karaoke Dốc Núi thế. Cũng mướt mát, cũng ngon lành. Bậy, nó là con Binh, sau nó sẽ lấy chồng, cái cơ thể nó rồi sẽ dành cho chồng như mẹ nó dành cho Binh vậy. Binh lần mò về phía phòng ngủ. Bỗng Binh bước hẫng và lảo đảo ngã uỵch xuống nền nhà. Con Phượng giật mình choàng tỉnh.
– Khổ chưa. Cha suốt ngày uống với say thôi.
Nói rồi nó đỡ cha nằm xuống giường. Binh hít hà cái mũi. Có gì như là mùi da thịt của em Thảo ngoài quán Dốc Núi mà một dạo Binh hay ra đó hát và thi bàn tay vàng với em. Cái mùi ngào ngạt, cái mùi kích thích đến tận thẳm sâu thèm khát của Binh. Không, Binh đang khát đây. Khát lắm. Binh chồm lên, ngấu nghiến. Con Phượng vẫy vùng rồi bẹp dúm dưới khối thịt kềnh càng của cha nó. Nó cắn chặt môi để khỏi bật ra tiếng khóc hu hu. Gối và chăn ướt đầm nước mắt.
Sáng hôm sau nó nghỉ học nằm lì ở nhà. Binh cứ lờ mờ, gờn gợn cái cảnh tối qua trong đầu nhưng nó không sáng rõ để Binh định hình ra cái gì cả. Nhìn lại cái góc cạnh cột nhà hay đặt xị rượu để Binh mỗi lần ăn tiện tay lấy, xị rượu đã cạn trơ. Chắc con Phượng mệt, cứ để nó nghỉ ngơi tí. Học cả năm nghỉ một buổi có sao đâu. Nghe tiếng mẹ về ngoài ngõ, nó lau nước mắt rồi trùm kín chăn. Mẹ nó sốt sắng, đau ốm sao mà không đi học. Nó lí nhí rằng chỉ bị cảm thôi.
Con Phượng dần ăn ít mà người lại xanh xao. Mẹ nó gặng hỏi, nó bảo học hành áp lực, phải thức khuya nên như vậy. Mẹ nó cũng chột dạ, thủ thỉ với con xem có lỡ với đứa nào không, nó thút thít nhất định không có. Ừ nếu học nhiều mà mệt thì phải nghỉ ngơi. Vợ nhìn Binh cau có.
– Ông bớt bớt rượu đi mà lo cho con gái. Ông ngoại đợt này đau nặng không biết có qua khỏi không, đêm hôm tôi phải ở bên đó không về được đâu.
Binh ậm ờ. Thì có gì đâu. Nói với con ăn nhiều một chút, ngủ sớm đi một chút sẽ khỏe thôi. Binh đứng cạnh vỗ về con Phượng. Nó giẫy nẩy lên.
– Cha tránh ra!
Thì tránh. Con gái con lứa, chưa gì đã suốt ngày gắt gỏng với cha.
Mấy tháng sau ông ngoại mất. Vợ Binh dù đau buồn cũng thở phào, nói gì thì nói chứ thức đêm thức hôm cùng ông oải lắm rồi. Ông bệnh nặng, tuổi lại cao, về với tổ tiên vừa khỏe cho ông vừa bớt cực cho cả nhà. Vợ Binh về lại. Lúc này, bụng con Phượng đã lùm lùm. Vợ Binh suýt ngất xỉu. Linh cảm người phụ nữ cho thấy con Phượng có chửa thật. Với ai? Mấy tháng? Con Phượng khóc hu hu, không nói. Binh Chột cũng hoảng hồn rồi căm phẫn.
– Thằng nào? Thằng nào ăn nằm với con tao, tao sẽ xé xác thằng đó. Thằng nào hả?
Con Phượng vẫn không chịu nói. Mẹ nó gào lên.
– Trời ơi là trời! Mấy tháng trời ông ở nhà với con. Con nó đi đâu làm gì ông không biết à? Mà ông thì biết cái mẹ gì nữa. Cứ nốc rượu cho lắm vào. Ông thấy chưa, thấy chưa cái thằng cha nát rượu kia.
Binh lấy tay day day trên mặt. Cái mùi đó, cái mùi da thịt đó, Binh cứ ngờ ngợ rồi thấp thỏm nhớ nhớ, quên quên. Vợ Binh nhanh chóng đưa con đi bệnh viện. Bác sĩ lắc đầu, đã sáu tháng, hình hài đầy đủ rồi, đừng nên phá. Binh hoảng loạn. Hình như Binh. Hình như Binh thì phải. Binh vò đầu rồi vuốt mặt. Không đúng, không lẽ nào. Binh là cha nó mà, đâu làm thế được. Mà bấy nay vợ đi nên Binh thỏa thích uống, uống cả ngày cả đêm bay bổng trong không gian như tiên tửu nên Binh đâu có làm cái gì đâu. Không, hình như… Chết thật, nếu vậy thì Binh là con vật, là con chó khốn kiếp chứ nào đâu phải là con người nữa.
Mắt vợ long lên sòng sọc, túm cổ Binh kéo dậy.
– Ông là đồ con chó chứ không phải con người.
Đúng rồi. Binh là con chó. Con chó đốn mạt, con chó điên chỉ còn bản năng. Binh run rẩy lần mò tìm xị rượu. Vợ Binh cầm lấy xị ném vào tường vỡ toang, chỉ còn những mảnh chai lăn lóc khắp nhà. Không ngửi thấy mùi rượu làm Binh vật vã. Vợ Binh không chửi mà ngồi khóc.
– Trời ơi, cha làm tình làm tội con gái. Sao oan nghiệt thế này hả trời? Tôi sống làm gì nữa.
Không. Lúc này Binh không thể hoảng loạn. Than khóc rồi cũng vậy. Nếu có sám hối hay đâm đầu vào đâu mà chết thì cứ để sau. Bây giờ phải giải quyết cái đã. Muốn thế phải bình tĩnh.
– Mẹ mày đừng làm ầm lên! Tội đâu tao gánh hết. Giờ là lúc cứ bình tĩnh để tao tính.
– Tôi muốn gào lên cho cả xóm biết cái con quỷ đột lốt mặt người như ông.
– Gào tôi cũng được, đập chết tôi cũng chịu. Nhưng phải nghĩ cho con. Để tôi giải quyết rồi tôi chịu tội.
Liền ngay sau đó, vợ chồng Binh Chột đánh tiếng với xóm làng rằng con Phượng bị bệnh nặng phải nghỉ học thời gian để đi chữa bệnh. Binh thuê một phòng gần bệnh viên tỉnh. Con Phượng đẻ một đứa con trai. Đẻ xong để con Phượng ở lại, còn vợ chồng Binh đưa bé trai về, bảo nhà hiếm muộn giờ nhận đứa con nuôi. Nhưng chuyện này có thể giấu làng, giấu xóm một tuần, một tháng chứ không thể giấu cả năm, cả đời được. Mà khi làng xóm biết thì chắc chắn cả nhà Binh Chột sẽ không còn mặt mũi nào sống trong lời đàm tiếu, dè bỉu của thiên hạ. Phải bỏ làng mà đi thôi. Cũng may, trong số bạn buôn chuyến thời xưa với Binh giờ có người đã chuyển cả gia đình vào Tây Nguyên lập nghiệp. Binh than ở quê khó khăn quá, rất muốn được giúp đỡ để vô trong đó làm ăn. Người bạn vui sướng bảo Binh cứ vô tìm hiểu trước nhưng Binh muốn tính luôn, không cần tìm hiểu gì nữa và Binh gửi ít tiền nhờ bạn đặt cọc đất rẫy.
Cha mẹ Binh đã già, điếc lác nhưng vẫn cố gặng hỏi Binh tại sao lại quyết định đường đột và vội vàng đến thế.
– Thầy phán rồi, cái số con phải đưa gia đình đi ngay trong tháng này, không thì hậu họa không lường cha mẹ ơi. Có gì con nói sau.
Làng xóm cũng không biết điều gì đang xảy ra với nhà Binh Chột nữa. Họ thăm dò, nghi hoặc. Kệ cha họ. Binh đi rồi có đồn đoán gì thì tự nghe với nhau. Mà Binh đi chuyến này sẽ không trở lại nữa đâu. Nhìn cha mẹ già, Binh khóc rưng rức, vái sống mẹ cha bốn vái rồi lên đường…
Gia đình Binh Chột dần ổn định chỗ ăn ở. Ông bạn buôn chuyến vô cả chục năm rồi nên cũng có điền kiện để giúp đỡ Binh. Nhìn gia cảnh Binh ông cũng thấy thương tâm. Vợ chồng chỉ có được mụn con gái, giờ lại nhận nuôi bé trai đỏ hỏn thế này.
– Sẽ vất vả đấy ông Binh ạ.
Binh Chột cười gượng.
– Vâng tôi sẽ cố gắng. Cảm ơn ông và gia đình nhiều.
Con Phượng hình hài vẫn cứ tiều tụy sau cú sốc khủng khiếp. Vợ Binh nhất quyết không cho thằng cu bú mớm gì hết. Con Phượng mà cho con bú sau này vú nó thâm, xệ xuống, lấy chồng, đứa mà tinh ý nó phát hiện, nó tra hỏi thì rất khó ăn, khó nói. Cứ cho thằng cu bú sữa ngoài. Binh sẽ cày, cày cật lực để kiếm tiềm mua sữa cho con.
– Đặt tên cho nó đi.
– Thôi, thôi. Mẹ mày đặt đi.
– Ừ, vậy gọi Đức Hạnh nhá.
– Đức Hạnh. Tên hay.
Binh biết những đứa trẻ như vậy nếu không bị đần độn, thiểu năng thì cũng sẽ bị tim gan phèo phổi. Cái lần trở mùa nó sốt, vợ chồng Binh vội đưa ra bệnh viện tỉnh. Điều mà Binh Chột lo lắng đã đến, bác sĩ bảo nó bị dị tật tim bẩm sinh, nhưng giờ chưa can thiệp được, phải chờ chừng dăm bảy tuổi mới có thể tiến hành phẫu thuật. Nhờ trời, thằng Đức Hạnh càng lớn càng lém lỉnh. Năm nó lên ba, con Phượng đi lấy chồng. Nó khóc. Nó đòi qua ở với chị. Phượng phải ôm nó vào lòng, dỗ mãi nó mới chịu nhưng Phượng phải hứa với nó là ngày nào cũng phải về thăm nó. Phượng dụi đầu nó vào ngực mình mà khóc, khóc đến ướt đẫm cái đầu lơ thơ tóc của nó mới thôi. Vợ Binh gườm gườm nhìn chồng rồi đi xuống bếp. Từ lúc đó, Binh Chột không bao giờ dám nhìn vào mắt vợ nữa.
… Vạc Kều rời nhà Binh Chột lúc sương đã đẫm trong đêm. Vạc đi lối tắt, cắt qua mấy quả đồi vắng rồi ra đường mòn. Trăng đã lên từ phía rừng xa rồi lẩn vào tầng mây đen có hình thù kỳ quái. Gió ràn rạt thổi. Vạc thấy lòng trống rỗng. Cái mùa gió đáng ghét, nó cứ cứa vào tim Vạc làm Vạc đau nhoi nhói. Vạc đứng lại dưới gốc cây ngọc lan trước ngõ. Mùi ngai ngái dậy hương của hoa ngọc lan làm Vạc nôn nao rồi co thắt trong ruột như có ai đâm, ai thọc. Cái chết đơn giản là sự kết thúc. Ông giáo Tài dạy Vạc môn Toán hồi phổ thông từng nói một câu mà Vạc cứ bị ám ảnh mãi: Chết là hết chuyện.
Có hết được không nhỉ? Nếu Vạc chết có hết chuyện được không? Thì ít ra sẽ hết với Vạc. Chết rồi thì biết gì nữa đâu mà chẳng hết. Vậy thì chết đi cho khỏe chứ sống thế này sống làm gì. Vạc nhìn cái dây phơi trong sân. Ở đó, có cái khăn len quàng cổ vứt chỏng chơ trên móc đồ, lủng lẳng trong gió. Cái khăn ấy hồi nhỏ, cứ vào đông giá, Vạc vẫn hay quàng. Vạc bước từng bước chậm rãi vào sân. Sân trống huơ trống hoác, nhà cửa tối om. Chắc Trường Râu đã chở mẹ con Loan ra phố huyện. Vạc với tay lấy cái khăn rồi đi về phía cây ngọc lan. Ở đó có cái chảng cây cao cao rất vừa tầm với cái dáng lêu nghêu và cái cổ dài của Vạc. Chỉ chịu ngàn ngạt ở cổ một chút. Chỉ một chút thôi, mọi chuyện sẽ xong xuôi. Đơn giản mà. Vạc luồn khăn vào chảng cây, gió táp vào cành cây như muốn nghiêng ngả, Vạc giật mạnh, chiếng khăn quấn chặt lấy chảng cây. Vạc leo lên. Chiếc khăn được thắt kiểu bẫy chim đa đa hồi còn nhỏ Vạc hay cùng lũ trẻ trong làng đặt trên cái đồi đầy sim mua vào mùa hạ, chỉ cần một vật gì vướng và và động đậy, cái bẫy sẽ siết lại ngay lập tức. Vạc thò đầu vào và buông thõng xuống. Gió xèo xẹo như tiếng ma trượt qua đầu Vạc. Hoa ngọc lan rơi lòa xòa trong ánh trăng loang lổ.
ĐẶNG BÁ CANH
(Còn tiếp)
