Bá chẳng ưa gì cái chuyện chọn đồng hương trong xếp ghế cán bộ. Hừ, hương khói gì. Chỉ có những kẻ thơ ngây trong chính trị mới lôi kéo đồng hương vào trò chơi quyền lực. Mang tiếng cục bộ địa phương, trái tinh thần dân chủ lại hay dẫm đạp lên nhau. Tất cả chỉ vì cái ghế. Với Bá, cứ đứa nào nghe lời, được việc, biết bảo vệ Bá là dùng. Dụng nhân như dụng mộc, đứa giỏi mảng nào Bá dùng mảng đó, sao cho mỗi đứa là một quân sư cho Bá ở lĩnh vực chúng phụ trách vừa có thể đứng ra chịu trách nhiệm thay cho người đứng đầu như Bá…
CHƯƠNG III
Bây giờ Bá đã là lãnh đạo huyện. Phó chủ tịch huyện Hoàng Văn Bá. Thiên hạ kháo nhau mười năm làm trưởng trạm Bù Manh, Bá mua trời còn được nữa là. Từ nhà lên huyện còn cả hơn ba chục cây số, Bá không thể cứ sáng đi trưa về, chiều đi tối về được. Thế là Bá đành phải ăn ở tại nhà công vụ ủy ban huyện. Bá đưa cả thằng Hòe đi cùng. Văn phòng ủy ban huyện phải lo xếp việc cho Hòe. Nói là chuyên viên ủy ban nhưng thực ra công việc chính của Hòe vẫn là lo ba chuyện ăn ở, bếp núc cho Bá. Những năm làm tại trạm Bù Manh, Hòe tích lũy được kha khá vốn liếng, mua được nhiều rẫy vườn, nhà cửa. Cô vợ hớn hở ra mặt. Vợ chồng vốn đã sung túc, có của ăn của để, nay chồng lên huyện làm cán bộ. Biết là vẫn phải phục vụ Bá nhưng cán bộ huyện vẫn oách hơn. Ở dưới trạm Bù Manh ăn đủ rồi. Tham vừa chứ tham quá có khi mắc nghẹn cổ mà chết. Hơn nữa Bá đi rồi, Hòe có ở lại trạm thì chúng cũng chỉ cho Hòe cái chân sai vặt. Vậy là Hòe an tâm cung cúc, tận tụy với Bá, chẳng phải đắn đo suy nghĩ.
Bá khỏe mạnh, chiều chiều ra sân đánh vài set tennis với đám lãnh đạo phòng, xong làm mấy thùng vui vẻ. Ấy vậy nhưng độc thân một mình Bá cũng thấy trống vắng. Hòe lúc đầu còn ngủ với Bá nhưng sau Bá sợ tiếng ngáy, Bá bảo Hòe ra ngủ chung cùng đám lái xe ủy ban. Được thoát ra ngoài, cứ chừng nào coi bộ Bá không sai khiến công việc, Hòe nhảy tót lên xe chạy về nhà với vợ. Bá biết, nhưng thôi. Hiếm có thằng nào trung thành, một lòng phục vụ Bá như Hòe.
Bá cũng nao nao muốn về với vợ con. Ấy nhưng cái lần ngủ với vợ dạo trước Bá vẫn cứ tởn. Nói thật ra thì mấy năm rồi chỉ năm thì mười họa Bá mới làm cái việc trả bài cho vợ. Cái lần đó, sau bữa nhậu với rượu huyết nai, Bá thấy rừng rực trong người. Nghĩ đến bà vợ lặng lẽ một mình ở nhà Bá thấy thương, thấy nhớ. Bá bảo tài xế chở về nhà. Vậy mà khi đang ở cái khoảnh khắc chuẩn bị cho giây phút thăng hoa sung sướng, Bá hít hà phải cái mùi hăng hắc từ nách vợ. Thế là Bá oải và ỉu xìu luôn. Vợ Bá ấm ức mà thút thít.
– Ông chê tôi xấu, tôi già chứ gì. Hay có con khác rồi. Ừ, giờ ông đã là quan to. Cần gì cái mụ vợ quê mùa như tôi nữa.
Bá thở dài.
– Nói tầm bậy, tầm bạ. Là tôi mệt mỏi thôi mà.
– Mệt mỏi cái gì. Hồi xưa khi nào ông chẳng như trâu húc mả. Vậy mà giờ đây. Ông… ông… ông ruồng bỏ vợ ông chứ gì.
– Nói bậy.
Bá gắt lên. Chẳng lẽ xổ toẹt ra rằng cái mùi hôi nách làm mất cả hứng. Nói thế khác gì hắt cả gáo nước tiểu vào mặt vợ.
Nhị vợ Bá cùng tuổi. Hai vợ chồng cưới nhau lúc ngoài hai mươi. Gia đình Nhị cũng cùng hoàn cảnh như gia đình Bá, đều đi phu cao su, cà phê từ thời Pháp thuộc. Sinh ra và lớn lên trên quê mới với nhau, Nhị và Bá dễ đồng cảm. Nhị nhìn thấy ở người thanh niên Hoàng Văn Bá những phẩm chất mà lứa bạn đồng niên không có được. Khi gia đình Bá hỏi cưới, Nhị đã không đắn đo.
… Rồi Bá để ý có người phụ nữ sáng sáng đến dọn dẹp, lau chùi phòng làm việc cho Bá. Người đâu mà trắng thế. Bá sững sờ khi chị ta ngước lên xin phép Bá.
– Xin phép anh, em tráng rửa mấy cái ly ạ.
Giọng nói nhỏ nhẹ, êm tai mà nụ cười lại có lúm đồng tiền. Bá luống cuống trả lời cái gì đó mà chính Bá cũng không nhớ nữa. Lạ. Một người như Hoàng Văn Bá mà vẫn có những lúc mềm nhũn đến thế hay sao. Bá nhìn kỹ cái dáng đi, bộ đồ ka ki không giấu được bờ mông đầy và cái lưng ong uyển chuyển.
– Em tên gì… vậy em?
Bá nói như đứt quãng.
– Dạ, em tên Lụa, là tạp vụ ở đây anh ạ.
Rất tự nhiên, rất lễ phép, rất dịu ngọt. Bỗng Bá thầm ghen tức với tay đàn ông nào may phúc có được người đàn bà như Lụa.
– Ủa, ông xã em làm gì.
– Dạ, chồng em trước làm bên huyện đội.
Cứ vậy, mỗi sáng hàng ngày, Bá lại trông chờ tiếng bước chân của Lụa ghé dọn dẹp phòng cho Bá. Sự tò mò lên cao độ, Bá phải hỏi xem gia cảnh của Lụa thế nào. Việc này cứ giao cho thằng Hòe.
– Có gì đâu sếp! Lát về em báo cáo sếp đầy đủ.
Quả thật, chỉ tiếng đồng hồ sau, Hòe hí hửng bước vào phòng Bá.
– Là cô Lụa vợ ông Hào bên huyện đội anh ạ. Ông Hào chết vì vụ tai nạn giao thông năm ngoái ở cầu vượt trên thành phố mà báo chí đưa tin đó.
À, gái góa. Vậy mà giờ Bá mới biết. Mà Lụa cũng nghiêm túc thật, nói chuyện qua nói chuyện lại với thủ trưởng bao nhiêu lần vẫn chưa bao giờ bộc bạch nỗi niềm và hoàn cảnh.
– Mà nghe nói cũng đang nhiều ông nhòm ngó, theo đuổi lắm á anh.
– Mày dở hơi à, chuyện đó liên quan gì đến tao.
Hòe tủm tìm cười rồi đi ra, để lại Bá với bao ý nghĩ vừa háo hức, vừa vui sướng và có chút gì ngài ngại. Bá sẽ thử phản ứng của Lụa bằng sự quan tâm, động viên xem sao. Nếu thấy được, Bá tiến, nếu có vẻ khó chịu, không ưng, Bá lùi. Thế thôi. Cái ngày Phụ nữ Việt Nam, Bá chờ mãi cũng đến. Trong cơ quan, tất cả chị em đều mặc áo dài để dự tọa đàm và quan trọng nhất vẫn là để chụp ảnh. Lụa vẫn trong bộ đồ lao động đến dọn dẹp phòng cho Bá. Bá chờ sẵn, khi Lụa bước vào nở nụ cười hiền hậu, Bá vội cầm bó hồng sực nức mùi hương và sắc hoa lộng lẫy tặng Lụa. Lụa lặng người, mặt ửng đỏ không thốt nên lời. Phó chủ tịch huyện, người đàn ông từng là trưởng trạm Bù Manh bây giờ đang trao cho Lụa bó hoa đẹp nhường này.
– Anh tặng em á?
– Chỉ dành tặng riêng em.
Lụa bối rối. Bá đã cảm nhận được đường đi nước bước của mình là chuẩn chỉnh. Điều đó làm Bá tự tin thêm.
– Hôm này là ngày Phụ nữ Việt Nam. Em không cần phải dọn dẹp gì nữa. Về mặc áo dài để dự tọa đàm đi em. Anh nói với chánh văn phòng rồi. Sáng nay anh sẽ dự.
– Nhưng đây là công việc của em. Nếu không làm, lãnh đạo văn phòng la em chết.
– Có anh đây, ai dám la em.
Hôm đó, Bá đã dành ánh mắt cho Lụa suốt buổi tọa đàm.
Lụa đã đến với Bá như thế. Dẫu có khôn ngoan và ý tứ đến mấy thì chuyện của Bá và Lụa cũng không thể tránh khỏi sự dèm pha, dị nghị. Trong cơ quan không ai nói, nhiều người chỉ nhìn nhau rồi cười đầy ẩn ý nhưng ngoài cơ quan đã bắt đầu lời này lời nọ. Bá lại đang ở nhà công vụ, việc vào ra đêm hôm của Lụa rất chi là bất tiện. Bá thấy ngại cho mình bao nhiêu thì thương Lụa bấy nhiêu. Người phụ nữ ấy đã cho Bá những cảm xúc của yêu đương đúng nghĩa. Gái đoạn tang là một trong những thứ ngon lành nhất trên đời. Lụa chưa đoạn tang chồng nhưng sự cuồng nhiệt, khát khao thì có thừa. Bá cũng từng qua lại với không ít đàn bà, thế nhưng không ai mang lại cái cảm xúc tột đỉnh thăng hoa như Lụa dành cho Bá. Bá phải suy tính. Thằng Hòe nó gợi ý đúng rồi. Lúc hai anh em ngồi bên ly rượu, nó bạo gan bảo.
– Nhà cửa Sài Gòn anh đã có, đất trên phố anh cũng nhiều, vậy mà lại không sắm nổi cái chỗ ở riêng cho mình ở cái thị trấn này à anh?
Ừ. Tính sơ sơ, Bá đã có gần chục căn nhà đang cho thuê dưới Sài Gòn. Tất cả đều đứng tên vợ, tên anh em, chú bác. Bá chẳng dại mà đứng tên. Dẫu người ta biết tỏng chục năm Trạm trưởng Bù Manh thì cả trăm căn biệt thự Bá còn mua được chứ nói gì mấy cái nhà con con. Phải, nếu Bá cứ giả bộ liêm khiết, ăn cơm Hòe nấu và ở nhà công vụ xem ra không ổn. Nhỡ người ta lại bảo Bá làm màu. Khi đó, mấy tay đang dòm cái chức chủ tịch huyện của lão Trần Văn Bính gần tuổi hưu lại lấy cớ đồn thổi lung tung để loại Bá ra như là một đối thủ nặng ký. Vậy thì mua cái nhà mà ở cho thoải mái.
Đó là một căn nhà vách gỗ, lợp tôn, tường xây lửng trên mảnh vườn gần ngàn mét vuông ngay trung tâm thị trấn. Dù không lớn nhưng hai phòng ngủ vẫn thoải mái cho việc ái ân của Bá và Lụa. Lụa không còn phải ngó trước nhòm sau mỗi lần ghé thăm Bá như hồi Bá đang ở khu công vụ nữa. Lụa là chủ nhân của căn nhà này bởi nó đứng tên Lụa. Bá quả là hào hiệp. Có nằm mơ Lụa cũng chẳng thể nghĩ đến chuyện có ngày mình được làm chủ một ngôi nhà ngay giữa thị trấn. Lấy chồng rồi theo chồng từ quê vào đây cho đến lúc chồng chết, tính ra hơn cả chục năm, vợ chồng và đứa con gái vẫn cứ an phận với căn phòng tập thể huyện đội hai mươi mét vuông. Lụa đã từng ao ước, biết đâu rồi một ngày, Lụa sẽ có một căn nhà của riêng mình, dẫu nó cũng chỉ là hai mươi mét vuông đi chăng nữa. Vậy mà giờ đây, căn nhà của Lụa không chỉ lớn gấp năm lần hai mươi mét vuông mà còn có cả gần sào đất. Cuộc đời quả thật đã đền trả cho Lụa sau nhiều mất mát đau thương. Có lần Lụa đã hỏi Bá.
– Mua nhà đứng tên em, anh không ân hận chứ.
Bá ôm chầm lấy Lụa mà hôn. Hôn lên mắt, lên má, lên môi và cả lên tóc Lụa.
– Không bao giờ. Đó là việc nhỏ anh phải làm cho em. Em đã cho anh quá nhiều thứ mà anh từng nghĩ chẳng bao giờ anh có được.
– Là thứ gì thế anh?
– Là cảm xúc thăng hoa khi ở bên em.
Bá thì thầm bên tai Lụa.
– Rồi anh sẽ còn làm cho em nhiều thứ nữa! Hãy tin anh đi.
Lụa quấn riết lấy Bá. Cả hai cuộn vào tấm chăn mỏng nhấp nhô, nhấp nhô như những đợt gió trườn qua rừng ngàn.
… Chuyện Bá và Lụa cặp bồ với nhau cả phố huyện biết nhưng người ta cũng ít râm ran. Mà có gì đâu mà râm ran. Cô Lụa sống độc thân cùng con gái và đã mua nhà riêng. Bá là lãnh đạo thì chuyện ghé nhà thăm hỏi, động viên nhân viên của mình cũng là chuyện phải đạo, gì đâu mà ầm ĩ. Đến cả Nhị vợ Bá cũng đã biết. Lúc đầu Nhị cũng ghen, thậm chí ghen lồng ghen lộn. Thì đàn bà mà. Tự dưng cái thứ mình độc quyền bấy nay giờ đây có kẻ nhảy vô dù khôn tranh giành quyền sở hữu nhưng sử dụng thỏa thuê, sử dụng tẹt ga, còn mình thì bị bỏ đói theo ngày tháng. Dịp Bá ghé về nhà, Nhị xỉa xói.
– Ôi giời ơi! Quên nhà quên cửa, quên vợ quên con rồi. Cái con đĩ kia nó bỏ bùa bỏ ngải, nó mê lú ông đến thế rồi kia à. Ông có còn là chồng tôi, là cha của con ông nữa hay không?
Nhị tưởng chửi rủa như thế Bá sẽ phải cúi mặt mà xấu hổ. Ai dè Bá bảo vợ ngồi xuống ghế hẳn hoi rồi sắc mặt nghiêm nghị, lạnh tanh.
– Này tôi có vợ là bà, có con trai là thằng Tự, có con gái là con Nhiên. Ngoài ra không có ai hết. Tất cả chỉ là quan hệ xã giao. Bà muốn hay không đều phải hiểu là như thế. Còn nếu cứ ăn nói kiểu chợ búa thì đừng trách tôi.
Làm vợ Bá, Nhị rõ hơn ai hết, Bá là người dám nói, dám làm. Uất thì uất thật, nhưng xem ra, làm um lên thì người thiệt thòi, mang tiếng là Nhị chứ chẳng phải ai hết. Chồng là lãnh đạo huyện, không biết chăm sóc, không biết bảo vệ lại còn. Thôi, kệ cha nó. Bá còn khôn hơn cả Nhị mấy cái đầu kia. Biết là thế nhưng vẫn ức lắm luôn.
– Thế cái con đĩ Lụa là sao? Ông mua nhà cho nó, ông cặp kè, ăn ngủ với nó. Ông không nghĩ đến con cái nó xấu hổ, tủi thân à.
Nói đến đó, Nhị đâm sợ bởi lỡ mồm. Nhị sợ Bá sẽ nổi khùng, sẽ chửi, thậm chí dần cho Nhị một trận nên thân. Thế nhưng, không. Để làm Bá nổi cơm tam bành không dễ đâu. Cả giận mất khôn, Bá hiểu. Khi giận dữ lên, đầu con người ta trở thành đầu đất.
– Bà nói lạ. Cô ấy là nhân viên trong cơ quan. Hoàn cảnh éo le. Mọi người đều quan tâm cả. Tôi là lãnh đạo chả lẽ thờ ơ. Còn chuyện nhà cửa. Bà phải hiểu, sổ sách mang tên ai là của người ấy. Tôi đâu liên quan. Mà tôi nói lại lần nữa nhé. Bà còn thiếu thứ gì nữa nào. Tiền của đó, cứ lo hưởng thụ đi. Không hỗ trợ được chồng việc gì thì thôi. Cấm nói năng bậy bạ. Nhớ chưa!
– Nhưng còn con cái.
– Ờ, cái bà này dở hơi. Tôi là cha chúng. Tôi không thương con thì ai thương. Bà phải làm cho chúng tự hào về cha chúng chứ.
Từ đó Nhị không ghen tuông nữa, dù trong lòng sự ấm ức, tủi nhục vẫn âm ỉ. Ai có ý hỏi gần xa, Nhị vẫn cười nói, bảo người ta ghen ăn tức ở, đơm đặt chuyện thị phi. Nhị tin chồng và không mảy may nghi ngờ gì về tình cảm của chồng hết.
Chủ tịch huyện, cái bảng chức danh Bá nhắm bấy nay không ngờ nó đến sớm hơn Bá nghĩ. Lão Trần Văn Bính người vốn phương phi khỏe mạnh, cứ sau năm set tennis một mình chơi gần cả thùng bia vậy mà đột tử khi đi công tác ngoài Bắc. Lão chỉ còn chừng hơn năm nữa là nghỉ hưu, bởi vậy lão ham đi lắm. Cứ chuyến công tác nào hay hay mà tỉnh hay trung ương tổ chức là lão lại đi. Công việc ở nhà đã có cấp phó cáng đáng. Nhất là từ khi có Phó chủ tịch thường trực Hoàng Văn Bá, lão càng an tâm. Tính rổn rảng nhưng lão không xuề xòa đâu. Gần hai nhiệm kỳ ngồi ghế Chủ tịch huyện đừng có giỡn với lão. Cái ghế Bí thư huyện ủy đổi chủ cũng mau mau nhưng với lão, ghế Chủ tịch chắc như đinh đóng cột. Được mất từ cái ghế Chủ tịch cũng đã nhiều, của cải kể cũng lắm, thôi thì năm cuối nhiệm kỳ cứ ung dung, tự tại một tí để khi nhường ghế nó suôn sẻ. Nhiều nơi, nhiều chỗ lão thấy rồi, ngay cả những người lão quen thân trong tỉnh hay ngoài tỉnh, đến cái hạ cánh mà cũng chẳng an toàn. Lúc đó, người ta mới lôi ra cả loạt sai phạm tưởng đã lãng quên. Thế là khối anh bị cách chức, khai trừ và những năm cuối đời vô làm bạn với nhà đá. Ớn. Lắm lúc lão nghĩ hay lấy lý do sức khỏe xin về nghỉ mẹ cho rồi nhưng cũng không được. Còn hơn năm nữa thôi, nếu nghỉ thiên hạ lại nghi ngờ, không biết có dính phốt gì không. Nghĩ đi, nghĩ lại, lão cứ ráng cho xong nốt nhiệm kỳ. Chuyện lão bị đột tử thiên hạ người ta cũng xôn xao bàn tán lắm. Kẻ nói lão chết vì tai biến mạch máu não, người nói lão bị thượng mã phong do uống thuốc kích dục quá liều. Mỗi người nói một phách, nhưng có điều rõ ràng là lão đã chết.
Ông Trà, Chi cục trưởng Chi cục kiểm lâm trước đây giờ đã là Phó chủ tịch tỉnh. Dù chức trọng quyền cao nhưng với Bá, ông vẫn là người anh ân nghĩa. Đứng trước ông, Bá không thấy bất kỳ một khoảng cách nào.
– Tỉnh ủy đang tính giao quyền phụ trách cho chú mày.
Giao phụ trách, cái này Bá đã thấy nhiều rồi. Lắm ông được giao phụ trách điều hành, thậm chí đã có quyết định giao quyền vậy mà mãi không cắt quyền được, đùng một cái, có nhân sự mới điều động từ nơi khác về. Thế mới đau thật là đau. Bá muốn đập phát chết luôn cho nó chắc ăn. Tiền Bá không thiếu. Cái mà Bá cần là đường đi. Cái này quan trọng lắm. Đi sai đường một ly có khi loằng ngoằng cả dặm.
– Có cách nào khỏi phải giao phụ trách nữa không anh?
Ông Trà trầm ngâm.
– Cái này chưa biết thế nào đây. Cũng có một số ứng cử viên đấy mà toàn hổ báo cả.
Ông nheo nheo con mắt cười với Bá, như nói rằng. Đấy nhá. Đừng tưởng chỉ có mỗi một Bá đâu. Còn nhiều Bá lắm.
– Dạ, anh ạ. Thế bây giờ nên thế nào anh nhỉ? Nhờ anh giúp em.
Ông Trà thở dài.
– Nếu mà quyết được thì anh đã quyết cho chú rồi. Cái này phải là tỉnh ủy.
Đó. Ông Trà đã chỉ đường cho Bá rồi. Bá hiểu nhanh lắm. Bí thư tỉnh ủy là bạn thân của ông Trà. Có thế ông Trà mới một phát nhảy phốc lên Phó giám đốc rồi Giám đốc sở nông lâm được chứ. Cú ngoạn mục nhất là nhiệm kỳ vừa rồi, ông không chỉ trúng ban chấp hành mà vào luôn thường vụ tỉnh ủy.
– Anh cũng đã tâm sự với bí thư rồi. Tâm sự dưới góc độ như là những người bạn một thời sinh tử. Xem chừng ông ấy cũng đã xuôi xuôi. Bây giờ tất cả là ở chú.
***
Chủ tịch huyện. Bá khẽ khàng ngồi lên ghế như sợ nó chuồi ra mất vậy mà vẫn cứ có cái cảm giác bâng lâng. Cái bảng tên màu vàng lấp lánh khắc dòng chữ đỏ: Phó bí thư huyện ủy, Chủ tịch ủy ban nhân dân huyện Hoàng Văn Bá. Bá lật trái, lật phải ngắm nghía rồi ấp vào ngực. Thế đấy. Không có gì là không thể.
Việc đầu tiên Bá chỉ đạo là gọi Chánh văn phòng lên.
– Công việc của đồng chí quá bộn bề. Khổ cho đồng chí quán xuyến có khi không nổi. Đồng chí đề xuất bổ nhiệm thêm một Phó chánh văn phòng nhé.
Chánh văn phòng chỉ cần nghe đã hiểu, không cần hỏi nhiều mà gật đầu, nhón gót định lui ra. Bá thấy khoan khoái lạ. Chủ tịch có khác, lời nói nó nặng hẳn. Hồi còn là Phó chủ tịch, chỉ đạo có khi văn phòng nó còn hỏi lại, dù rất tế nhị rằng, có cần xin thêm ý kiến Chủ tịch hay không. Chứ một khi đã ngồi vào cái ghế này thì cứ răm rắp.
– Chưa. Còn chuyện này nữa.
– Dạ anh.
– Cô Lụa đã cống hiến cả hơn chục năm ở đây rồi. Đồng chí sắp xếp sớm để cô ấy đi học.
– Dạ, em sẽ triển khai ý kiến chỉ đạo của anh ngay ạ.
Vậy là Hòe lên chức Phó chánh văn phòng ủy ban huyện. Nhiệm vụ được phân công là quản lý cơ sở vật chất. Cũng đúng thôi, dự thảo văn bản hay các thủ tục hành chính thì Hòe nào biết mô tê. Mà cái đó đã có một Phó chánh phụ trách, dưới là các chuyên viên học hành đào tại bài bản hẳn hoi. Còn lại cái chức cơ sở vật chất giao cho Hòe xem ra hợp lý. Hòe vốn nhanh trí ứng biến linh hoạt và biết cách cắt đặt ba khoản xe cộ, bếp núc, khách khứa. Hòe vui. Ở đời phải biết chọn chủ mà thờ. Hòe đi theo Bá đã hơn hai chục năm nay, được mất đều có nhưng được nhiều hơn mất. Hay nói cách khác là Hòe đổi đời nhờ Bá. Nói không ngoa chứ cả đời này làm cái chân phục dịch cho Bá, Hòe cũng cam tâm. Này nhé, không bà con anh em gì hết, đồng hương đồng khói cũng không. Từ đội dân quân, du kích với nhau, Bá đã cưu mang, nâng đỡ Hòe hết sức có thể. Cái ân nghĩa đó, Hòe, vợ Hòe, con cái Hòe cả đời này có khi trả cũng không hết được.
Lụa không còn là tạp vụ nữa. Văn phòng ủy ban huyện đã tuyển tạp vụ mới. Đó là một cô gái tốt nghiệp Đại học Luật chính quy chưa có việc làm. Trong quyết định mới, Lụa là nhân viên văn phòng. Nhưng công việc của Lụa lúc này là đi học. Lụa theo học trung cấp văn thư. Nếu là người khác, hẳn nhiều đồng nghiệp sẽ đố kị, gièm pha nhưng Lụa lại là chuyện khác. Người ta không dèm pha Lụa không phải Lụa là người được chủ tịch huyện quan tâm hay nói trắng phớ Lụa là bồ Hoàng Văn Bá mà bởi con người Lụa. Từ khi bước chân vô làm tạp vụ cho đến khi mất chồng rồi trở thành bồ Bá, Lụa bao giờ vẫn là Lụa. Chân chất, mộc mạc, thiện lương. Không ai có thể giận hờn hay bực bội với Lụa nếu nhìn vào gương mặt trái xoan có cặp mắt bồ câu hiền ngoan và giọng nói ấm áp, nhẹ nhàng. Đã vậy, khi là bồ Chủ tịch huyện, Lụa vẫn cần mẫn với công việc của mình, không so bì, kèn cựa. Không nói ra nhưng ai cũng thầm mong mọi điều tốt đẹp sẽ đến với Lụa. Ban đầu Lụa cũng hơi chột dạ. Lụa đã quen với việc lao động chân tay, đã quen với việc rửa ly tách, lau chùi bàn ghế. Nay lại để công việc đó cho một cô gái học hành chính quy bài bản đảm đương, như thế liệu có phải Lụa được ưu ái quá không? Lụa định sẻ chia điều đó cùng Bá. Nhưng Lụa ngại ngần. Lụa biết, mấy năm già nhân ngãi, non vợ chồng, Bá chưa bao giờ to tiếng, gắt gỏng hay thậm chí cau mày với Lụa. Khi ở cơ quan, lời Bá nói là mệnh lệnh, ai nấy vâng dạ tắp lự. Ấy nhưng khi trở về là một bạn tình, Bá lại là người vô cùng tình cảm, thậm chí nhiều khi Lụa thấy Bá là một cậu bé con trong lời nói, hơi thở và nụ cười rạng ngời trên gương mặt đã lộ nếp nhăn. Cậu bé con của riêng Lụa vậy. Bá đã làm tất cả mọi thứ cốt để Lụa hạnh phúc, Lụa vui tươi. Chả lẽ nào Lụa lại làm Bá phải lo nghĩ, phải thất vọng. Lụa đi học…
Một khóa Phó chủ tịch và gần hai năm ở cái ghế Chủ tịch, lâu thì cũng chưa lâu nhưng đây cũng là lúc Bá phải nghĩ đến việc sắp xếp lại bộ máy tổ chức cán bộ. Trên Bá còn có Bí thư huyện ủy. Rõ ràng là vậy. Nhưng ở cái huyện này, mấy nhiệm kỳ gần đây, chức danh Bí thư huyện ủy đã trở thành chỗ lãnh đạo các sở ngành trên tỉnh luân chuyển đi cơ sở để rồi lên lại tỉnh đảm đương cương vị cao hơn. Do vậy, các vị Bí thư huyện ủy thường ứng xử nhẹ nhàng, hòa nhã lắm. Các vị phát huy hết tinh thần tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Có nội dung nào quan trọng, các vị không quyết mà đem ra thường trực huyện ủy bàn bạc trước khi xin ý kiến thường vụ. Mà trong Thường trực huyện ủy, Phó bí thư Y Nhiên là người dân tộc thiểu số tại chỗ trưởng thành lên từ phong trào, tính tình lại cả nể, xuề xòa. Còn Bá, Bá là Phó bí thư, là Chủ tịch đứng đầu chính quyền. Danh tiếng Hoàng Văn Bá thì cả huyện, cả tỉnh đều biết. Vậy nên tiếng nói của Bá trong công tác tổ chức, nhân sự có sức nặng ghê gớm. Sắp tới lại chuẩn bị cho đại hội đảng bộ huyện nếu không tính nhân sự ngay từ giờ sẽ rất khó cho những tính toán của Bá về sau.
Trong Thường vụ huyện ủy, đa số nhuần tính. Anh nào anh nấy đều kín kẽ, giữ mồm, giữ miệng và tinh thần tập thể rất cao. Điều này có thể thấy rõ trong lá phiếu biểu quyết. Duy nhất chỉ có lão Nhành là kiểu người khó bảo. Lão là Trưởng ban tuyên giáo. Vốn là dân sư phạm chính trị được đào tạo chính quy. Mọi chủ trương, đường lối, chính sách lão thuộc làu làu. Hơn nữa lại là người khái tính, ưa tranh luận. Nếu vấn đề chưa thông, chưa tỏ lão tranh luận đến cùng. Người ta bảo, trong tất cả mọi việc ở cái huyện này, nếu họp thường vụ mà lão Nhành không ý kiến có nghĩa là nội dung đó chẳng có gì phải bàn cãi nữa. Cứ thế mà triển khai. Nhưng lão nói nhiều quá người ta cũng ngại. Ai đời có lần, phương án nhân sự cho cái chức trưởng phòng tài nguyên môi trường đã được thường trực nhất trí và thường vụ đã thông qua. Vậy mà lão vẫn không chịu. Dịp đó lão đi công tác nên không dự họp được ban thường vụ huyện ủy. Khi về nghe tin như thế, lão chạy thẳng lên phòng chủ tịch Hoàng Văn Bá.
– Nghe nói các anh vừa nhất trí để bổ nhiệm ông Tri vào chức Trưởng phòng tài nguyên môi trường.
– Vâng, đã triển khai xin ý kiến nhất trí trong Thường vụ rồi đồng chí ạ!
Bá nhã nhặn đáp lời sau khi rót ly trà chuyền tay lão.
– Như thế là trật. Các anh phải xem lại. Ông Tri này vốn đã nhiều tai tiếng khi còn Trưởng ban địa chính xã. Uy tín trong nhân dân không có. Giờ các anh bố trí vào cái vị trí đó là hỏng bét.
Bá vẫn giữ được sự điềm tĩnh vốn có. Ai chứ lão Nhành này Bá biết rồi, ruột để ngoài da. Nói vậy chẳng có lợi gì cho lão mà là lão nghĩ đến cái chung thôi. Kiểu người này, sợ nhất là khi bị lôi kéo, lợi dụng. Khi đó, bị kích động một cái là xổ toẹt ra. Cực kỳ nguy hiểm. Trong trường hợp này, Tri là do Bá giới thiệu, đúng hơn là người của ông Phạm Đức Trà. Nếu mà để mọi việc xôi hỏng bỏng không, đắc tội với ân nhân thì chỉ có nước chết.
– Vâng, xin ghi nhận ý kiến của đồng chí. Cái này tôi sẽ trao đổi lại trong thường trực.
Nói là nói vậy chứ triển khai vẫn cứ phải triển khai. Một tuần sau, Tri có quyết định điều động từ Phó bí thư đảng ủy xã Nâm Jah lên làm Trưởng phòng tài nguyên môi trường. Nghe nói lão Nhành làm mấy ly vô rồi chửi ông ổng. Để lão Nhành ở đây là không ổn. Nhiệm kỳ tới mà có thầy dùi đứng sau, lão dễ quậy nát huyện. Kiếm được chỗ nào cho lão đi bây giờ. Khó. Lão là Thường vụ huyện ủy, là cán bộ diện Tỉnh uỷ quản lý. Chỉ có đi lên, đi ngang chứ không đi xuống được. Hay gắn cho lão cái sai phạm gì đấy rồi kỉ luật, hạ cấp cho lão chừa. Chơi dao đấy, không ổn đâu. Nếu thế phải để lão lên tỉnh. Mà lên tỉnh thì tỉnh ủy mới quyết được chứ Bá làm sao mà quyết đây. Bá thừ người ra nghĩ. Cái này lại phải nhờ ân nhân.
Cái tài xoay xở của ông Trà là vậy. Bên Hội nạn nhân chất độc da cam điôxin đang khuyết một Phó chủ tịch. Tỉnh ủy đang xem xét. Bá cứ gặp thẳng Bí thư tỉnh ủy xem sao, rồi ông sẽ có ý kiến thêm. Phó chủ tịch hội hàm tương đương Phó bí thư huyện ủy chứ chẳng chơi. Và tỉnh xuống làm việc với huyện, gặp gỡ lão Nhành làm công tác tư tưởng trước khi điều động. Hôm đó có cả Bá. Bá đã có ý kiến, nghe ra thì thật là xác đáng.
– Đồng chí Nhành là một cán bộ được rèn luyện và trưởng thành từ trong lao khổ. Bản thân đồng chí cũng từng là lính và chịu hậu quả chất độc da cam đioxin. Nay tỉnh đang cần một lãnh đạo tâm huyết, năng nổ cho hoạt động này. Tôi tin chẳng có ai phù hợp hơn đồng chí Nhành cả đâu.
– Đúng vậy đấy ạ! Đây là sự chuẩn bị cho công tác nhân sự sắp tới của Hội nạn nhân chất độc da cam. Điều động đồng chí lên để kế cận cho chức danh chủ tịch hội.
Lão Nhành mồm méo xệch khi được hỏi ý kiến. Mấy chục năm công tác, tuổi cận kề sáu mươi, xe máy không biết đi. Ngày bốn lượt trên chiếc xe đạp vượt đồi, thả dốc đến cơ quan. Dẫu có mỏi đôi chân tí chút nhưng vui và sảng khoái. Nay điều động lên tỉnh, tiếng là phó thủ trưởng cơ quan đó nhưng chỉ nghe đã nản. Riêng cái quãng đường từ huyện ra tỉnh đã mất chín mươi cây số. Lên đó cả tuần mới đón xe buýt về nhà. Vợ thì đau yếu, ca cẩm quanh năm. Con cái đứa lập gia đình ở riêng, đứa đi đại học. Ngán ngẩm.
– Cảm ơn các anh, nhưng tôi sắp hưu rồi. Đề nghị các anh để tôi ở lại.
– Công tác cán bộ là việc của tổ chức. Tổ chức đã thống nhất. Lẽ nào đồng chí không chấp hành.
Phó ban tổ chức tỉnh ủy đã nói như vậy, lão Nhành vốn là người nhiều lý luận cũng đành nín thinh. Một tháng sau, huyện ủy tổ chức lễ chia tay lão lên tỉnh nhận nhiệm vụ mới. Lão không đến dự mà còn buột miệng chửi: Mẹ. Cái quân mất dạy, khốn nạn thật.
Việc lão Nhành chuyển công tác người ta cũng xì xầm này nọ nhưng nó rõ ràng, minh bạch lắm. Này nhé, đây là tỉnh điều động, lên đó để đảm nhận chức vụ cao hơn và quy trình triển khai một cách đầy khách quan và dân chủ. Các vị cán bộ huyện hãy nhìn vào lão Nhành. Đừng cậy ta đây, người lắm chữ, kẻ công thần ý kiến này ý kiến nọ. An phận mà làm việc.
Thằng Hòe tâng bốc.
– Anh quả là cao tay. Bây giờ đố dám thằng nào ra mặt ta đây nữa.
– Mày đừng nhiều lời. Việc của tỉnh chứ việc gì của tao.
Thằng Hòe biết đã lỡ lời. Đôi lúc nó cao hứng tầm bậy theo kiểu ông dân quân du kích xã. Vị thế Bá bây giờ khác rồi nhé. Ngay cả cái ghế của nó, phó chánh văn phòng ủy ban huyện nữa, cũng cứ phải đàng hoàng đĩnh đạc chứ không thể như phường chợ búa.
Bá thở phào. Công tác nhân sự, cái chuyện đau đầu nhất của kẻ làm lãnh đạo từ xưa đến nay coi như là yên ổn, ít ra là hiện tại. Thường trực luôn ủng hộ, thường vụ luôn nhất trí cao. Ban tổ chức và phòng nội vụ thì khỏi lo. Bá đã đưa thằng Hồi, Chánh văn phòng huyện ủy, cái thằng Bá thử thách mấy năm thấy tin tưởng được qua ngồi ghế Phó ban thường trực. Còn thằng Chương, thằng đệ tử ngày xưa, phụ trách an ninh xã Nâm Lar, Bá đã dìu dắt từng bước ở các cấp giờ nhét cho cái ghế Trưởng phòng nội vụ. Mọi việc suôn sẻ. Mà suôn sẻ thì vận hành mới trơn tru. Bá điểm lại. Thằng Hòe, thằng Hồi hay thằng Chương mỗi đứa một quê. Càng hay. Bá chẳng ưa gì cái chuyện chọn đồng hương trong xếp ghế cán bộ. Hừ, hương khói gì. Chỉ có những kẻ thơ ngây trong chính trị mới lôi kéo đồng hương vào trò chơi quyền lực. Mang tiếng cục bộ địa phương, trái tinh thần dân chủ lại hay dẫm đạp lên nhau. Tất cả chỉ vì cái ghế. Với Bá, cứ đứa nào nghe lời, được việc, biết bảo vệ Bá là dùng. Dụng nhân như dụng mộc, đứa giỏi mảng nào Bá dùng mảng đó, sao cho mỗi đứa là một quân sư cho Bá ở lĩnh vực chúng phụ trách vừa có thể đứng ra chịu trách nhiệm thay cho người đứng đầu như Bá.
CHƯƠNG IV
Rượu nút lá chuối. Không biết ông Bá kiếm đâu ra thứ rượu quê này. Nhà ông chất hàng chất đống các loại rượu, từ rượu cao hổ cốt, rượu ngâm tay gấu, bao tử nhím cho đến rượu tây đắt tiền. Thế mà ông vẫn hay kiếm cái rượu nút lá chuối, nhất là những dịp giỗ cha, giỗ mẹ. Trường Râu lâu lâu mới động đến rượu. Rượu nhà Trường có khi còn phong phú về chủng loại hơn cả nhà ông Bá. Nhưng chủ yếu dùng tiếp khách hay lâu lâu thưởng cho lũ đàn em. Còn Trường, thảng hoặc mới động đến rượu. Hôm nay giỗ mẹ ông Bá mà lại có rượu nút lá chuối nên Trường uống vài ly hương vị quê nhà. Cái nồng khắt chạy qua cổ họng thấm dần vào lục phủ ngũ tạng rồi ngọt hậu dịu êm làm Trường lay bay. Nhưng Trường vẫn đủ tỉnh táo để chạy xe đấy nhá. Đã lâu lâu Trường không ghé nhà Loan. Những ngày này Vạc Kều có nhà. Hôm trước Vạc xin Trường cho nghỉ mấy hôm, bảo về tranh thủ chăm bón vườn cây macca sắp cho thu bói. Macca loại cây nữ hoàng, thứ mà Vạc Kều cũng như bao người ở cái huyện biên giới này đang kỳ vọng về sự đổi đời mà nó mang lại. Nghĩ đến Loan, Trường lại thấy vừa háo hức, vừa bồi hồi. Đáng ra Loan là của Trường chứ đâu đến phần những thằng như Vạc Kều. Chẳng qua vì cái duyên, cái số thôi. Mà nói gì thì nói, Loan vẫn sẽ là của Trường, thằng Vạc Kều giỏi lắm thì chiếm hữu được thể xác của Loan thôi chứ phần tâm hồn, hay nói đúng hơn là tình yêu thì Loan đã dành trọn vẹn cho Trường rồi. Đang vẩn vơ suy nghĩ, xe Trường dừng trước cái cổng tre nhà Loan lúc nào chẳng hay.
Vào hay thôi? Trường đang lưỡng lự thì bóng một người cao lêu nghêu, chân cà thọt bước ra.
– Anh Trường! Dạ, anh đến chơi. Mời anh vô ạ. Để em mở cổng.
Ừ, thì vào. Trường tắt máy, mở cửa rồi liếc nhìn Vạc Kều. Vạc Kều đứng đó, có phần ngạc nhiên rồi như sực nhớ, liền vừa đi nhanh vào nhà vừa gọi.
– Em ơi, nhà có khách này.
Dưới tàng cây macca uốn mình vặn vẹo đu theo từng vạt gió, một cái đầu thò ra khỏi những chùm quả lúc lỉu. Trường đứng sững lại. Loan. Loan ngước nhìn lên bối rối.
– Anh ghé nhà ạ.
Như sực nhớ, Loan cởi tấm khăn ra rồi vội vã đi về phía sân phơi. Trường nhìn theo. Vẫn cái thân hình cân đối, uyển chuyển ấy, nhưng tháng ngày bám nương bám rẫy dường như đã làm cơ thể Loan săn chắc hơn. Đặc biệt, hai bờ mông như mẩy ra thì phải.
Loan vốc nước từ trong chum ra rửa mặt. Những vụm nước mưa hứng từ máng trên mái nhà xuống mát lạnh thấm từng thớ thịt. Trường đến, vẫn cứ như mọi khi, chẳng bao giờ báo trước cả. Người đâu lạ, cái tật lầm lầm lùi lũi ở đâu cứ xuất hiện trước mặt để lần nào Loan cũng phải loay hoay như gà mắc tóc vì bối rối. Loan bước vào nhà, đôi má ửng hồng và cặp mắt lá răm ướt át bắt gặp ánh nhìn của Trường nên đành quay đi chỗ khác.
– Anh ở ngoài phố vô à?
– Không, đi giỗ bà cụ Trí rồi tạt vô thôi.
– Đám giỗ đông người không anh?
– Cũng chỉ có mấy người trong gia đình.
– Chắc có chị Nhàn chứ anh nhỉ?
Trường ngần ngừ.
– Có, có.
– Chị ấy tốt lắm. Cũng hay ghé thăm nhà em đấy.
Loan nói câu đó làm gì. Nhàn là vợ Trường. Chẳng lẽ Loan đang nhắc để Trường nhớ rằng đang có một người vợ luôn dõi theo Trường và biết rõ mọi chuyện giữa Trường và Loan ư?
– Con chào bác Trường.
Một thằng cu con từ đâu chạy về, lễ phép khoanh tay chào khách. Là thằng Mít. Chỉ mới chừng dăm tháng Trường không ghé mà giờ trông nó đã con hơn cả cái chổi đót treo góc nhà. Trường nghe như có cái gì cồm cộm trên mớ râu quai nón. Thằng bé tần ngần đứng đó mãi. Trường giơ tay ôm nó, đột nhiên Loan kéo lại, nó úp mặt vào người Loan, im thin thít.
– Ôi, con tôi ngoan, ngoan lắm. Mẹ thương.
Cái cặp mắt nhoèn nhoẹt nước liếc khẽ qua Trường như nhắc nhở Trường rằng: đừng. Đừng làm kinh động đến Vạc Kều. Vạc Kều đứng ngẩn người chốc lát rồi như vẻ nhớ ra chuyện.
– À, anh ngồi chơi với mẹ con nó, em ra suối, kiếm con cá về anh em mình lai rai tí nhé anh. Cá suối mùa này nhiều và béo ụ luôn anh ạ.
Trường không nói, chỉ chăm chăm nhìn thằng Mít. Loan thoáng ngước lên nhìn Vạc Kều.
– Ừ, đi kiếm con cá suối, cả nhà cùng ăn cơm chiều.
Vạc Kều gật đầu rồi bước ra ngoài. Cái bước chân chấm phẩy tấp tểnh nặng nề và miễn cưỡng. Không miễn cưỡng sao được, khi lúc này chỉ còn Trường Râu, Loan và thằng cu Mít. Vạc phải đi, suối có cá hay không mặc kệ. Vạc không thể chứng kiến cái cảnh ấy. Vạc sắp sôi máu lên rồi.
– Mít! Mít. Lại đây với bác nào con.
Thằng Mít nằm trong lòng mẹ không có bất kỳ phản ứng nào trước tiếng gọi rất khẽ của Trường Râu. Trường ngập ngừng bước lại gần Loan rồi khẽ lay thằng Mít. Thằng Mít vẫn nằm im. Loan nhìn sâu vào mắt Trường. Cái nhìn đầy đỗi đằm thắm, thiết tha.
– Từ từ rồi thằng Mít nó quen! Anh làm con sợ đấy.
– Hả? Co..on!
– Thì anh cứ làm thế, thằng Mít nó sợ chứ sao?
Loan nói và quay mặt đi chỗ khác. Đột nhiên thằng Mít xoay người lại nhìn Trường Râu rồi nhoẻn miệng cười. Trường nhào tới ôm lấy cả hai mẹ con Loan.
– Con! Con! Loan ơi. Em nói đi. Là con của chúng mình phải không em? Loan! Loan!
Loan khóc rưng rức. Cả tấm thân bần bật run. Loan khóc như tức tưởi, như hờn giận, như trách móc, như nhớ thương.
– Anh! anh đừng làm con nó sợ. Nó còn bé lắm. Con ơi, con cho bác Trường ôm đi con! Bác Trường của con đó.
Thằng Mít nghe lời mẹ, dang cánh tay cho Trường xốc vào nách bế bổng lên. Loan vẫn không ngừng khóc.
– Tội ông Vạc thôi. Ông biết cả đấy, chỉ là ông không nói thôi. Nhìn vào cứ như hai giọt nước, chẳng lẫn đi đâu được, ai mà không nhận ra chứ! Ôi, là trời ơi!
– Là cái lần… trước, trước khi em cưới đó hả?
Loan khẽ gật đầu. Vậy là bảy năm. Bảy năm đó hẳn Loan và Vạc Kều đã khổ sở, đã dằn vặt và đay nghiến nhau, đay nghiến bản thân nhiều lắm. Vạc Kều đã biết rằng cái trinh trắng Loan không dành cho Vạc mà đã dành trọn vẹn cho Trường còn gì. Vạc Kều chắc cũng chẳng đến mức khờ khạo để không nhận ra thằng Mít, cái thằng cu mà bấy nay vẫn gọi Vạc là cha chính là giọt máu của Trường Râu. Oái oăm quá! Nhưng tình yêu mà Loan dành cho Trường không là giả dối. Còn Trường vẫn đau đáu suốt một thời yêu đương vì mối tình với Loan. Chuyện này Trường có lỗi, Loan có lỗi hay ai có lỗi đây? Hay ông trời bỡn cợt, thử thách sự chịu đựng, tình cảm và lý trí của Loan, của Trường, của Vạc Kều.
– Thằng Vạc có chửi bới, đánh đập gì em không?
– Không. Chỉ là ông lầm lũi và hiếm khi đụng đến em thôi.
– Thế nó có lạnh lùng, ghét bỏ gì thằng Mít không?
– Không, ông yêu thương thằng Mít như con đẻ. Thì ông ý đã chăm sóc nó ngay từ cái giây phút nó lọt lòng chứ còn ai nữa.
– Anh biết mà! Anh có lỗi với em, với con nhiều lắm.
– Anh ấy à! Anh mà cũng biết có lỗi sao?
Trường thừ người trước câu nói của Loan. Loan cũng thấy quá lời khi trách móc Trường. Nhưng quả thật Loan tủi. Tủi cho bản thân, tủi cho cả thằng cu Mít.
– Ừ, quả thật anh đã sai. Bây giờ anh phải làm gì đây Loan ơi. Anh yêu em nhiều lắm.
– Anh!
– Em!
Môi Trường mạnh bạo tìm lấy môi Loan. Ôi cái làn môi dịu ngọt, làn môi mà ngày trai trẻ, ngày biết rung động lần đầu ấy, Trường đã run run đặt lên đó một nụ hôn của dại khờ mà bâng khuâng theo năm tháng. Cái làn môi ấy cũng đang tham lam hôn lên má, lên trán, lên cả mớ râu quai nón của Trường. Dường như có tiếng bước chân dừng ở ngoài hiên. Loan giật mình đẩy Trường ra. Một lúc yên tĩnh rồi tiếng bước chân ấy xa dần lẫn vào tiếng gió.
– Thôi anh. Đừng! Còn anh Vạc nữa.
Thằng Mít hết nhìn Loan rồi nhìn Trường. Dường như nó cũng hơi ngạc nhiên khi Trường Râu ôm ấp mẹ nó. Nó như hẫng hụt liền đẩy tay Trường ra khỏi người, chạy vào phòng khép cửa lại. Trường và Loan vội buông nhau. Một mùi hương nhưng nhức mũi từ vườn ùa vào. Trường và Loan nhìn ra. Hoa cà phê đang nở. Màu trắng ngập tràn lên tận phía đồi xa. Gió vẫn chờn vờn chơi trò đuổi bắt trên từng tán cà phê ràn rạt.
***
Cách đây hơn chục năm, lần đầu tiên Trường Râu đã tạm biệt cái làng Cồ để vào tận Tây Nguyên khi xứ này mùa cà phê đang nở rộ. Ôi cái làng Cồ yêu thương. Lần ấy Trường cũng lưỡng lự lắm. Nếu xa cái làng quê ấy nghĩa là phải xa gia đình, xa bà con và hơn thế là phải xa Loan. Mà mới nghĩ đến chuyện phải xa Loan, Trường đã thấy não nề. Loan hỏi.
– Anh phải đi à?
– Anh đi làm ăn, kiếm tiền rồi về.
– Thế đi lâu không?
– Đủ lâu để nhớ thương em.
– Xì! Loan ngúng nguẩy hai cái bím tóc: ai mà biết, vào đó rồi lại có người khác thì sao?
Loan nói mà mắt rơm rớm.
– Chả có cô nào làm anh rung động được hết, trừ em ra.
– Thật chứ?
– Anh đã nói dối em bao giờ chưa?
– Có rồi đấy.
– Khi nào?
Loan day cái ngón tay búp măng trắng nõn lên trán Trường.
– Có vậy mà không nhớ. Cái năm anh học lớp 12 đấy. Cái đận mà lũ bạn em hỏi anh Trường có người yêu chưa? Anh bảo có rồi.
– Thì đúng là có thật mà.
– Ai?
– Thì em chứ ai.
– Làm gì có, hồi đó em đã nhận lời yêu anh đâu mà anh bảo có rồi.
– Kệ! Chưa nhận lời nhưng anh yêu em thật lòng nên anh nói là có rồi.
Loan nhìn Trường hạnh phúc. Thế nhưng hằn sâu trong khóe mắt của cô thiếu nữ tuổi mười bảy vẫn có cái gì đó đầy băn khoăn, nỗi niềm.
– Anh phải đi vô trong đó thật á.
Trường tránh ánh mắt của Loan. Nhà Trường hoàn cảnh. Trường cũng muốn thi đại học như lũ bạn nhưng Trường biết, có thi đậu thì cũng chẳng thể học. Tốt nhất là không nên thi. Nhà có hai anh em. Anh Thủy thi cử lận đận đến lần thứ ba cũng không đỗ. Người ta bảo cái câu “học tài thi phận” đã ám vào anh. Anh học giỏi, nhất là môn Hóa có tiếng cả trường vậy mà lần nào thi cũng trượt. Anh nản chí. Cha bảo rằng thi cử cái gì, có đậu thì cũng chẳng có tiền mà học đâu. Vậy là anh không thi nữa mà tham gia phong trào đoàn ở xóm, ở xã. Là người năng nổ, hoạt bát và có tài ăn nói, anh được cử học lớp trung cấp thanh vận trên tỉnh, được kết nạp đảng trong trường. Học xong anh về lại quê được bố trí làm phó bí thư rồi bí thư đoàn xã. Cha vui lắm, cười khà khà, “tao đã nói rồi mà. Hơn nhau ở tài năng và đạo đức chứ nào phải tấm bằng. Đấy chúng mày thấy chưa? Rồi sau này cái thằng Thủy nó học tiếp hàm thụ đại học cũng tốt chứ sao”. Hồi đó, gái làng mê anh. Nhiều nhà đánh tiếng rằng ai chứ bí thư đoàn xã mà ưng là họ gả con gái ngay. Nhưng anh đã có người yêu. Chị Bính. Chị Bính không phải là cán bộ thoát ly mà là nông dân làm ruộng. Học xong cấp hai, chị không thi lên cấp ba mà ở nhà phụ giúp cha mẹ nuôi các em ăn học. Người chị dong dỏng và mái tóc dài chị hay buông sau lưng nhìn thật thướt tha. Anh Thủy yêu chị Bính, nhiều gia đình chưng hửng. Con gái họ người thì giáo viên trường làng, người công tác trên xã anh không yêu, lại yêu cái cô làm ruộng, giúp cha mẹ nuôi lũ em những bảy, tám đứa. Gia đình chị Bính tự hào lắm. Rồi đây, khi anh cưới chị, họ sẽ có đứa con rể là bí thư đoàn xã. Mà chưa dừng ở đó đâu, anh sẽ còn tiến xa, có khi còn lên huyện ấy chứ. Đùng một cái, không hiểu sao anh lại đổ bệnh. Anh sốt mấy ngày mấy đêm liên tục. Cả nhà hoảng quá đưa anh đi bệnh viện. Người ta bảo anh bị cảm hàn. Sau hai tuần hết sốt, bệnh viện cho về. Nhưng từ đó, anh như một con người khác. Suốt ngày nói nhảm, rồi hát, rồi múa rồi cười sằng sặc. Một ngày, hai ngày, ba ngày rồi nửa tháng. Thiên hạ bảo chắc vong nhập. Cha đi xem thầy, thầy phán, động mồ động mả ông cố, phải làm cúng tạ. Cha về nhờ thầy cúng làm lễ. Lễ nguyên một ngày. Thầy gật gù, mọi chuyện tốt đẹp rồi. Vậy mà những ngày tiếp theo anh vẫn là kẻ đờ đẫn vô hồn. Chị Bính ngày nào cũng bên anh. Dỗ dành, nói chuyện và cả bật khóc khi anh nhìn chị nghiêm giọng.
– Cô là ai?
Chị tủi thân thút thít, còn anh cười hềnh hệch.
Cha không nói không rằng, nhờ người chở anh Thủy vô viện. Người ta khám rồi cho anh qua điều trị ở khoa tâm thần. Chị Bính xếp quần áo, chăn màn để đi chăm anh. Mẹ chị ngăn lại. Thôi. Để điều trị, xem tình hình sao đã. Chưa cưới hỏi gì cả, không đi.
Thế là mẹ phải ở hẳn trong viện tâm thần để chăm anh suốt ba tháng. Rồi anh xuất viện. Xuất viện nhưng mẹ khóc. Anh nào có khỏi được đâu. Xóm làng đến thăm hỏi, anh không ra ngoài mà nằm ngủ li bì trong phòng tối. Động viên là động viên vậy thôi, chứ người ta vẫn rỉ tai nhau rằng khỏi sao được mà khỏi. Cái bệnh tâm thần này khỏi rồi lại bị cho mà xem.
Cha mẹ nghe những câu đó ruột như cật nứa cắt. Anh là niềm tự hào của cả nhà, là niềm kiêu hãnh của cha vậy mà đùng cái ra nông nỗi này. Ai, ai đã gây ra cái căn bệnh này cho anh? Bác sĩ bảo, gia đình rà lại xem bên nội, bên ngoại trong phạm vi ba, bốn đời có ai bị vậy hay không. Cha mẹ vừa đi hỏi họ hàng vừa ghi chép rồi tính tính, toán toán cuối cùng chẳng có ai. À, có một người, nhưng người đó là bên ngoại, tính ra đã cách nhau sáu, bảy đời rồi. Bác sĩ bảo.
– Là bệnh tâm thần phân liệt. Nhưng nguyên nhân thì chưa tìm ra. Di truyền như gia đình nói là không phải. Có khi bị cú sốc nào đó khủng khiếp cũng có thể gây ra cái bệnh này, ví như yêu đương rồi thất tình hay áp lực trong công việc.
Cả hai cái này với anh Thủy đều không có. Chị Bính và anh thì yêu nhau thiết tha, chỉ còn chờ ngày lành nữa là cha mẹ biện cơi trầu qua xin cho hai nhà đi lại. Còn công việc thì chẳng lẽ nào. Tính anh vui vẻ, hào sảng và hoạt ngôn. Tham gia công tác đoàn là phù hợp với anh quá rồi còn gì. Vậy thì là gì đây. Mẹ mím môi nghĩ ngợi.
– Chắc đường âm rồi. Thôi thì có bệnh đành vái tứ phương.
Từ đó, đền to, phủ lớn, chùa gần chùa xa mẹ đều tất tả tìm đến. Chị Bính cũng dần ít qua lại. Nghe bảo gia đình chị cấm tiệt. Không có yêu đương gì nữa hết. Bệnh tâm thần, mất hết cả rồi. Ai mà chăm được cả đời. Con gái xuân thì, đẹp người đẹp nết thiếu gì chỗ mà lại phải đi lấy cái ông tâm thần. Mà trước một người bệnh tâm thần, người ta chỉ có thể thương cảm chứ sao có thể yêu đương. Nếu cứ qua lại với anh Thủy, chị Bính mang tiếng. Mà không chỉ có mỗi chị, cả nhà chị cũng mang tiếng không biết dạy con, để con lầm đường, lạc lối. Có vẻ từ đó, bệnh anh trở nặng hơn. Chiều chiều anh nhìn quanh quất rồi lững thững vừa đi vừa hát trên đường làng. Điểm cuối cùng anh đến là cái ngõ nhà chị Bính, anh đẩy cửa bước vào, không nói không rằng ngồi bệt xuống thềm. Một hôm, hai hôm, người nhà chị còn cảm thông nhưng ngày nào cũng vậy thì không được rồi. Cha chị vội xây cái cổng tường chắc chắn và mua cánh cửa sắt. Cứ hôm có việc ra ngoài thì khóa lại. Cha mẹ biết vậy, năn nỉ anh đừng qua nhưng không được đành phải lẽo đẽo đi theo để kéo anh qua ngõ khác. Cha tính, để mãi thế này không ổn, rồi thì còn đâu thời gian mà lo việc nhà, việc đồng áng. Thế nên đành đưa anh vô lại viện tâm thần. Chị Bính lấy chồng vội vã lắm. Hai nhà chọn đúng cái lúc anh đang ở viện tâm thần để tổ chức lễ cưới. Chồng chị là thợ xây ở làng bên. Vậy mà, không hiểu sao, đúng cái ngày trọng đại ấy, anh trốn viện về nhà rồi chạy qua nhà chị Bính. Anh im lặng dõi theo đám rước dâu, mắt ngân ngấn nước. Chiều hôm đó, anh chết đuối ở giếng Đình. Thiên hạ nhỏ to là anh thất tình mà tìm đến cái chết, bởi khi vớt xác anh lên, có mảnh giấy nhoen nhoét nước, hoen mờ dòng chữ được nhét trong túi áo bên ngực trái: Vĩnh biệt em! Vĩnh biệt mối tình đầu.
Anh Thủy mất. Mẹ trở nên như người câm trong nhà, chỉ biết khóc mỗi lần ngồi một mình. Trường cứ bị ám ảnh mãi cái cảnh những tàn hương rụng rơi lên mái tóc đang bạc dần của mẹ khi có làn gió lay lắt thổi qua. Những tàn hương đó lẫn vào mái tóc chập chờn bay trong ánh đèn dầu thắp trên bàn thờ anh Thủy. Rồi mẹ ốm nặng. Nhập viện người ta bảo mẹ bị suy tim. Trường biết, mẹ bị cú sốc từ cái chết của anh Thủy. Mẹ đặt tay Trường lên gò má hõm sâu lem nước mắt.
– Khổ thân con tôi! Con người ta thì đi thi, đi cử, con tôi thì phải lo cáng đáng việc nhà cho cha mẹ. Sao tôi sinh con tôi ra để làm khổ chúng nó thế này.
Không, không sao mẹ à. Học cũng tốt mà không học cũng có sao đâu, miễn là vẫn còn cha, còn mẹ mạnh khỏe ở bên. Sức vóc như Trường, không lo chết đói. Thế là ngoài việc làm đồng, Trường còn xin đi theo hội ông Bát, ông Trương ngược ngàn đốt than. Trường không thạo việc nhưng siêng năng. Có lần ông Bát phấn khích nhìn Trường thồ bốn bì than to tướng trên cái xe đạp Thống Nhất nam.
– Cái thằng giỏi. Chẳng mấy chốc mà thành thợ rừng.
Ông Trương thì lại thở dài khi nhìn Trường đưa dao cắt khoanh cơm nếp gói trong cái mo cau.
– Giỏi giang gì. Nghề thợ rừng nó bạc cả đời. Cứ nhìn vào tôi và ông thì rõ chứ cần gì nhìn đâu.
Không lâu sau đó, mẹ cũng mất. Gia đình Trường lúc này chỉ còn hai cha con như hai chiếc bóng mỗi sớm mỗi chiều trong ngôi nhà hun hút gió. Cha thủng thẳng.
– Mày phải đi con ạ! Đi khỏi cái làng mình thôi.
Đây là quê hương, là nơi tổ tiên, ông bà rồi mẹ cha Trường đã sống. Đây là nơi anh Thủy và Trường đã sinh ra, lớn lên cùng bao bạn bè trang lứa. Cứ thế, bao thế hệ nối tiếp nhau sống và chết ở làng quê. Vậy thì tội gì Trường phải đi. Mà hơn thế, những năm gần đây, bao biến cố trong gia đình dù không làm cha ngã khụy nhưng cũng làm cha già đi nhanh lắm. Trường mà đi xứ khác làm ăn thì ai sẽ bên cạnh cha. Càng nghĩ, Trường càng thấy không thể bỏ quê hương, bỏ cha già mà đi kiếm kế sinh nhai xứ người được.
– Thì cứ đi một thời gian. Đi cho biết đây, biết đó, lại kiếm được tiền. Mấy sào ruộng, tao lo được.
Hay là cứ thử một chuyến. Nhưng lại phải xa Loan. Mà xa Loan thì buồn lắm.
– Mà anh kiếm tiền về để sửa lại nhà à? Loan hỏi.
– Ừ, sửa sang cho tươm tất rồi cưới em.
Loan đỏ lựng cả mặt, đấm thùm thụp vào lưng Trường.
– Ai cho mà cưới?
– Thì em cho chứ ai.
Loan bỗng lặng im một lúc rồi giọng chùng xuống.
– Cha mẹ em nữa! Sợ các cụ không đồng ý ấy chứ.
– Cái gì? Sao lại không đồng ý. Mình yêu nhau nghiêm túc, đàng hoàng mà.
Loan áp hai bàn tay nóng hổi lên má Trường. Gớm, mới có hai mươi tuổi mà râu đã rậm rà rậm rì, mọc thành vành quai nón rồi đấy.
– Ai chẳng biết vậy. Cả làng đều biết mình yêu nhau, nhưng…
– Nhưng sao?
– Em cũng không biết nữa! Tối nay đi với anh, mẹ em đã đe nẹt, đi với cái thằng đó cho lắm vào, rồi như thằng anh nó, mày chết với tao.
Trường như thấy nóng lựng vành tai rồi bốc lên tận óc. À, mấy cái ông bà này ghê gớm thế là cùng. Lại lôi chuyện anh Thủy ra để mà rủa à. Ông bà vừa vừa phải phải chứ. Trường giật tay Loan ra khỏi mặt mình.
– Để anh đi gặp cha mẹ em.
Loan vội co người, ôm chặt lấy Trường.
– Không, không được. Anh nghe em. Đừng làm thế, đừng. Hãy vì em, đừng.
– Thế anh phải làm sao bây giờ?
– Anh cứ đi đi. Đằng nào rồi anh cũng về mà. Em chờ, chờ ngày anh về để cưới em.
Trường ghì chặt Loan vào lòng. Tấm thân mềm mại quấn lấy người Trường. Trường cảm thấy có gì ươn ướt, nóng hổi nơi ngực mình. Thì ra Loan khóc…
– Đừng khóc. Không khóc nhé! Anh sẽ về mà. Nhanh thôi, về để cưới em chứ.
– Anh nhớ đấy. Anh mà phụ bạc thì em… em chết đó!
Làm gì có chuyện đó hả Loan. Không bao giờ nhé. Cả đời này, Trường chỉ yêu mỗi Loan thôi. Hãy tin Trường. Lần đó, khuất sau cây rơm nhà ông Bát nhìn ra cánh đồng, phải đến tận khuya Trường mới đưa Loan về.
***
– Mày đi rừng bao giờ chưa?
Anh Lũa, con ông Bát ngoái cổ lại hỏi khi anh chạy con Win lấm lem bùn đất ra bến xe đón Trường.
– Dạ, đi nhiều rồi chứ anh! Em đi đốt than cùng ông Bát, ông Trương suốt hai năm á.
– Thế thì được. Lúc cha tao gọi điện, bảo có việc gì trong đó kiếm cho mày làm với, tao cũng lo. Vô đây chỉ có nghề rừng nghề rẫy thôi. Rẫy thì tao không có, rừng thì của thiên hạ. Vấn đề là mày có vác gỗ được không?
– Dạ được anh. Hồi đốt than đều phải chặt hạ cây rồi mới vác về tấp đốt mà anh.
– Ừ! Cứ theo tao mà làm dần rồi quen việc ấy mà, không lo.
– Dạ! Thế mình đi vô chỗ anh làm luôn à?
– Chưa. Tối nay về nhà thằng bạn tao nghỉ. Sáng mai đi.
– Chắc xa anh nhỉ.
– Cũng khá xa đó. Phải mất gần ngày đi đường. Trong rừng sâu mà.
– Sâu hơn rừng ngoài quê mình à anh?
– Ngoài quê mình ăn thua gì. Vào rồi mày biết.
Vượt những con dốc dựng ngược khi màn mưa giăng kín cả cánh rừng quả là rợn ngợp đối với Trường. Anh Lũa đã gắn xích vào bánh xe vậy mà trên những con dốc đất đỏ trơn trượt, bánh xe vẫn xoay tít, ống bô nhả khói đen kìn kịt. Anh Lũa giơ tay vuốt mặt, những vành nước mưa rơi xuống đất rào rạo. Anh cười.
– Kiếm miếng cơm nó khổ nhục vậy đó chú mày ạ.
Quả là cực nhọc. Lên hết con dốc này rồi lại tụt xuống con dốc khác. Phải xế chiều, hai anh em mới đến được lán trại của cánh thợ rừng. Có chừng chục người đang nằm vắt vẻo trên võng đánh bài và chửi bậy. Mỗi người một giọng nói. Trường nhận ra rằng, họ từ nhiều miền quê cùng đến đây làm thợ rừng.
Sáng hôm sau trời ngớt, một người đàn ông tóc húi cua, gương mặt rỗ rằn đã đến từng lán đốc thúc mọi người.
– Tranh thủ ăn uống để làm bọn mày. Sáng nay xe trâu sẽ vô sớm.
– Ai vậy anh?
Anh Lũa nhìn quanh quất không thấy ai để ý mới nói khẽ.
– Cai thợ! Mày đừng để ý. Cứ nhìn anh mà làm.
Cũng như đám thợ rừng, Trường cùng anh Lũa khuân từng cây gỗ đã được cưa hạ xuống tập kết thành từng đống để trâu kéo ra khỏi rừng. Có những cây gỗ phải bốn năm người khênh mới nổi. Anh Lũa bảo đó là gỗ hương, gỗ cẩm, gỗ cà te. Những loại gỗ mà ngoài quê Trường chưa bao giờ thấy. Khi đoàn trâu lững lững được đánh vào, Trường và cánh thợ bốc vác lại phải khiêng, buộc chặt vào từng chốt đóng theo khung gỗ nẹp quanh thân trâu. Thợ đánh trâu chỉ việc ngồi chờ buộc gỗ xong xuôi là thúc trâu theo những lối mòn xuyên rừng mà một cánh thợ khác mới mở để ra cửa rừng. Công việc nặng nhọc. Hai bày tay Trường phồng rộp vì những cạnh, những nu, những sần của thân cây gỗ cứa vào tứa máu.
– Mày phải đeo bao tay vào. Ngày một, ngày hai còn chịu được. Lâu dài là nát bươm cả bàn tay.
Anh Lũa ngậm rượu trắng phun vào tay Trường rồi lấy miếng dẻ sạch nhét trong túi áo buộc lại. Nhìn anh Lũa, Trường thấy thương thương lạ. Anh giống ông Bát. Người vạm vỡ, hai vai rộng, đôi bàn tay to bè, miệng nói tay làm và vẫn hay giúp đỡ người khác. Thì cũng nhờ ông Bát giới thiệu, Trường mới vô tận trong này làm với anh chứ không thì Trường biết đi đâu. Một thời gian sau, Trường dần quen việc. Tiền công chủ trả cũng được kha khá. Trường muốn gửi về quê cho cha một ít để cha sửa lại cái mái nhà bấy lâu bị mủn dột. Mùa giông bão đã đến, Trường lo nếu không sửa kịp cha sẽ ngủ trong mưa. Trường đi cùng thợ đánh trâu kéo gỗ ra thị trấn. Anh Lũa cũng nhờ gửi về cho ông Bát ít tiền tiêu vặt. Đường rừng mưa gió, phải mất gần ngày trời mới ra được thị trấn, ngủ lại một đêm ở nhà nghỉ rồi lại mất chừng ấy thời gian cùng cánh thợ đánh trâu vào lại điểm khai thác gỗ.
Trường vào đến lán khi mưa nặng hạt. Dưới những cái lán được làm bằng gỗ tạp buộc vào các thân cây căng bạt lên, mưa tạt vào xối xả. Mọi người đang tập trung tại lán anh Lũa, chỗ Trường vẫn ở cùng anh. Chắc có chuyện không hay rồi. Trường vội lao vào trong lán. Trên nền lán sũng nước, anh Lũa đang nằm thẳng đơ. Chân anh nhoe nhoét máu và đang được mọi người buộc hai cái nẹp gỗ. Cảnh tượng làm Trường ứa nước mắt.
– Anh, anh sao thế?
Người anh Lũa đang run bần bật, khẽ mở mắt ngước nhìn Trường.
– Ông ấy bị gỗ đè gãy chân rồi.
Bây giờ phải thế nào đây. Trời thì đã xẩm tối, mưa ràn rạt trút lên mái lán, rét căm căm. Không thể để anh Lũa nằm mãi đây được, anh chết mất.
– Nhờ các anh gọi điện cho ông chủ với.
Trường mếu máo nhờ cậy mọi người.
– Chúng tao gọi rồi. Ông chủ bảo nếu vậy phải gánh ra cửa rừng thì ông mới cho xe vô chở ra được, chứ ô tô nào mà vô được đây khi trời mưa gió như này.
Được, Trường sẽ buộc cáng gánh anh Lũa. Ai có thể đi cùng Trường đây. Trường nhìn mọi người như van lơn, như cầu khẩn.
– Trời tối rồi, đường rừng mưa gió, chắc chắn là không thể nào đi được. Gắng cầm cự rồi mai đi. Nhưng làm cáng mà gánh đi cả ngày sợ sức người chịu không nổi. Cái này mới đáng lo.
Tay thợ rừng đứng tuổi thở dài.
– Để em gánh một đằng, còn đằng kia xin nhờ các anh thay phiên nhau gánh giúp.
Mọi người nhìn nhau, im lặng.
May cho anh Lũa, ra đến bệnh viện huyện vết thương vẫn chưa hoạt tử dù đã bị nhiễm trùng. Mọi người an ủi, tạm biệt anh rồi ra về. Anh nắm tay từng người mà mắt đỏ quạch. Trường ở lại cùng anh.
– Anh không theo nghề rừng được nữa rồi mày ạ.
– Kệ đi anh. Miễn là anh khỏe trở lại.
Anh Lũa nhăn mặt thử co cái chân sưng húp nặng trình trịch.
– Cái nghề thợ rừng nó táng mạng người mày ạ.
– Không sao. Anh cứ chữa cho khỏi chân rồi anh em mình kiếm nghề khác.
Anh Lũa không trả lời mà chỉ đờ đẫn nhìn ra cửa sổ. Nơi đó những trận gió ào ào táp tới hắt cả vạt nước mưa răng rắc vào tường nhà. Như chợt nhớ ra, anh Lũa ngoái đầu nhìn Trường.
– Mày không vào lán với tụi nó à. Ơ, cái thằng này.
– Không, em ở lại chăm anh. Chờ anh khỏi rồi mình tính tiếp! Anh bị thế này em nỡ nào bỏ anh một mình.
– Thằng hâm.
Sau tiếng quát, anh Lũa mím môi khỏi bật ra tiếng khóc.
– Cảm ơn mày. Để lúc nào khỏi, anh kiếm cho mày cái công việc ổn định mà làm.
Gần tháng sau, anh Lũa được xuất viện nhưng cái chân anh thì thành tật. Anh bước đi chấm phẩy. Anh thở dài.
– Mẹ, khốn nạn! Vậy là thành thằng thọt.
Nhìn anh Lũa, Trường sắt se lòng nhưng không thể không phì cười vì câu chửi đời của anh.
– Còn may chán đó anh.
Anh Lũa cũng cười hì hì.
– Chẳng biết nữa. Thôi, bây giờ anh em mình đến nhà ông Bá.
– Dạ, ông Bá nào hả anh?
– Ông Bá phó chủ tịch huyện. Cha mẹ ông người làng Cồ mình. Ông bà đi phu đồn điền từ thời Pháp thuộc kia. Anh biết sơ sơ ông thôi nhưng rất quen thân với bà cụ mẹ ông ấy. Cụ sống tình cảm lắm. Anh nhắn người nhờ nói với cụ. Cụ bảo cứ đến đây nghỉ ngơi mấy hôm rồi cụ sắp xếp việc cho mà làm.
… Một bà cụ da đã mồi, tóc lưa thưa bạc nhưng đôi mắt vẫn lanh lợi và nụ cười hóm hỉnh.
– Tổ cha cái thằng Lũa. Khỏi rồi à con. Tao nhắn bảo con Nhàn hôm nay chở tao lên viện thăm mày thì mày đã về đây rồi. Khổ thật, đã khỏi hẳn chưa?
Nói rồi cụ cầm tay anh Lũa nắn nắn, bóp bóp.
– Khổ thật! Hồi vợ chồng tao lưu lạc vô đây cũng vì đói kém. Nay chúng mày cũng vì cuộc sống mà có mặt nơi này. Thương thế.
– Bà ơi, con khỏi rồi. Cũng may có anh em, bạn bè chăm sóc. Nhất là có cái thằng này đây bà này. Thằng này cũng người làng Cồ mình đó bà ạ.
Bà cụ nghe nói vậy, mắt hấp háy trìu mến nhìn Trường.
– Cháu con cái nhà ai đó? Thương thế. Bà lưu lạc xa quê cả sáu chục năm rồi nên không biết con ai lại con ai nữa đâu.
– Dạ, nhà cháu ở cạnh nhà ông Bát, ông Trương ạ.
– À, Bát, Trương thì bà vẫn nhớ mang máng, Hồi bà đi, chúng nó còn nhỏ. Mà bà nói nghe này. Giờ cứ ở đây. Nhà cửa rộng rãi. Còn mấy cái nhà phía trên đồi cho người làm ở nữa kìa. Đợt này ít việc, mấy đứa người làm chúng nó đang xin về quê. Chúng mày muốn riêng tư thì chuyển qua đó mà ở. Rộng thoải mái. Gạo đó, cứ tự nấu mà ăn. Tiền nong thiếu thốn, cứ nói bà, bà cho mượn. Không phải khách sáo gì cả.
Để khỏi phiền bà cụ và gia đình ông Bá, Trường và anh Lũa đã dọn ra ở ngay cái nhà ván gỗ, xây lửng bên mé đồi. Từ thềm nhà nhìn quanh ra vườn ông Bá ngút ngát một màu xanh. Ba hôm sau, bà cụ gọi hai anh em xuống nhà nói có việc quan trọng. Trường thấp thỏm, thấy lo lo. Có việc gì vậy nhỉ. Hay bà cụ đổi ý. Nếu vậy thì đành phải về quê thôi. Tính ở lại kiếm việc dành thêm chút ít rồi về còn hỏi cưới Loan nữa nhưng thế này thì đành chịu vậy. Dù sao cũng đảo được cái mái nhà cho cha và có thêm chút ít về đong ít thóc đổ rương qua mùa giáp hạt.
Chiếc xe ô tô đậu ngoài cổng. Một người đàn ông trạc ngoài bốn mươi, dáng người tầm thước, khoan thai bước vào.
– Mẹ. Mẹ ơi! Con về rồi đây.
– Thằng Bá về đó hả con? Cha chúng mày. Cả tuần rồi không về thăm mẹ, thăm vợ con là sao?
– Con bận việc quá! Mà mẹ à, lần sau mẹ chỉ cần nói mấy đứa gọi điện, con về chứ không phải lên tận chỗ cơ quan con đâu, làm người ta tưởng dân đi kiện cáo.
– Tổ cha anh. Thế cái chuyện mẹ nhờ, anh tính xong chưa?
Ông Bá cầm tay bà cụ, nhìn lướt qua Trường và anh Lũa rồi lại nhìn thẳng vào mắt Trường. Trường thấy run run bởi cái ánh nhìn sắc lạnh.
– Cậu Trường hả?
– Dạ!
Ông Bá lại nhìn anh Lũa một lúc.
– Anh Lũa hôm trước bị gỗ đè gãy chân đây phải không?
– Dạ. Con đây ông ạ.
– Các cậu ẩu tả quá! Đang tiếp tay cho bọn lâm tặc phá rừng đấy. May mà mưa gió, rừng sâu nên người ta không vô bắt tại trận. Bắt tại trận là rũ tù rồi.
– Chúng nó người làng mình đó con, cũng là vì miếng cơm manh áo mà phải vô tận đây.
– Anh Lũa làm bảo vệ ủy ban huyện nhé! Nhìn anh, chắc cũng chu đáo với công việc. Giờ chân cẳng thế này, chỉ làm bảo vệ là nhàn nhất thôi. Để rồi, tôi xem đủ điều kiện không sẽ nói anh em người ta làm hợp đồng cho anh đầy đủ.
– Dạ, con cảm ơn ông thật nhiều ạ! Nhưng còn đứa em của con đây nữa.
– Cậu Trường ấy à! Cứ ở đây chăm lo vườn tược nhà cửa cho gia đình, có gì đỡ đần bà cụ giúp tôi. Được không?
Cái công việc đó dĩ nhiên Trường làm được. Nhưng Trường chỉ sợ, một thời gian nữa Trường phải về quê. Đến khi đó thật khó ăn khó nói với bà cụ.
– Dạ, thưa ông, con tính chỉ kiếm việc gì làm thêm một thời gian nữa thôi ạ. Con còn phải về quê vì còn cha già, còn … ấy nữa ạ!
– Hà hà, rồi. Còn người yêu chứ gì! Cái cậu này được lắm. Cứ ở lại, khi nào về hoặc kiếm được công việc tốt hơn thì báo trước, thế là được.
Nói rồi ông lại nhìn Trường và anh Lũa một lượt nữa trước khi lên trên gác.
***
Công việc với Trường quá nhẹ nhàng. Vét bồn để bón phân, người ta phải vét cả tuần, sức vóc Trường chỉ làm trong ba ngày là xong hẳn. Đến lúc cắt cỏ, nếu thuê người khác, có khi mất cả chục ngày, đằng này Trường chỉ cần hai ngày đã tươm tất. Không chỉ bà cụ Trí mà cả bà Nhị vợ ông Bá cũng vui. Kiếm được một người làm mà khỏe mạnh, siêng năng, cần mẫn đến thế chẳng phải dễ. Bà muốn Trường phải ở lại đây với bà thật lâu, chứ cứ như mấy bọn người làm từ miền xuôi lên đây, chúng uể oải, làm hời hợt, rồi rượu chè, rồi chửi bới gây lộn nhau, đôi lúc rối um cả lên. Bà chán, muốn cho chúng nghỉ mà nào đâu kiếm ra người cho đúng nghĩa người làm tận tụy. May quá, nay đã có Trường.
Trường thường thấy vào dịp cuối tuần, một cô gái nhỏ nhắn hay về nhà với bà cụ Trí. Chắc là cháu bà cụ đây mà. Kể ra, được là cháu bà cũng sướng. Một người bà nhân hậu, bao dung. Có hôm bà cụ vẫy tay, bảo Trường xuống chỗ bà.
– Em chào anh ạ.
Cô gái nhìn Trường, dịu dàng chào.
– Nhàn, cháu ruột của bà đó! Cái đứa mà đã chở bà lên gặp thằng Bá trên phòng làm việc á con.
Bà cụ nhìn Trường đầy trìu mến.
– Hôm nay, con Nhàn nó được nghỉ học về chơi, bà làm mấy món ăn quê mình. Mà lâu quá rồi không biết có đúng cái công thức không nữa. Mày về tắm rửa rồi xuống ăn cùng hai bà cháu nhé. Mà này, thanh niên lo mà cạo râu ria đi. Trông cứ như ông già.
Trường cười hề hề rồi đi lên nhà. Nhàn nhìn theo bóng Trường mãi, chỉ sực quay lại khi bà cụ Trí khẽ lay.
– Giúp bà khiêng cái này đi Nhàn.
Từ hôm đó, Nhàn hay về thăm bà. Cái ánh mắt của Nhàn làm cho bà cụ Trí phải suy nghĩ. Ánh mắt của cháu gái bà lạ lắm. Ánh mắt đó thời con gái bà đã từng mắc phải. Cháu gái bà đang học đại học sư phạm, rồi mai kia sẽ là cô giáo, sao có thể nghĩ đến thằng Trường được. Nhiều lần bà định nhắc cháu nhưng thấy làm vậy thiếu tế nhị nhất là vẻ như Trường lại rất vô tư, chẳng mảy may để ý. Cái thằng, tưởng đã chộp lấy cơ hội để tán tỉnh Nhàn ấy vậy mà vẫn hồn nhiên nói chuyện, mà có vẻ thích nói chuyện với bà hơn nói chuyện với Nhàn nữa.
– Trường có người yêu rồi à con?
– Dạ con có rồi. Sắp tới con về con cưới đấy bà ạ.
Bà cụ khẽ liếc qua Nhàn. Trông Nhàn bối rối và buồn hẳn. Thôi rồi, cháu bà có cảm tình thực sự với Trường.
Một lần, Nhàn bảo có việc qua nhờ Trường chở đi lên phố. Trường bất ngờ, gần hai năm Trường vào đây, những lần lên cái trung tâm tỉnh chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trường còn lơ ngơ và lạ lẫm với phố xá lắm. Sao Nhàn không nhờ người khác mà đi nhờ Trường làm gì.
– Chẳng mấy khi tôi lên phố. Sao Nhàn không nhờ người khác?
Nhàn chơm chớp mắt.
– Dạ, nhờ người khác thì còn nói làm gì. Có việc mới cần đến anh chứ. Mà anh bận thì thôi, em không dám phiền anh nữa đâu.
Trường đứng tần ngần ra đó một lúc rồi ngượng nghịu.
– À, hôm nay tôi cũng rỗi, cần việc gì để tôi xin phép bà rồi chở em đi.
Chiếc xe máy bon bon chạy. Con đường nhựa uốn quanh những triền núi mùa gió vi vút thổi. Cái se lạnh như làm con người ta muốn được gần gũi, tâm tình với nhau nhiều hơn. Nhàn khẽ khàng nép sau người Trường, nghe Trường nghêu ngao hát.
– Anh Trường hát hay thế? Chắc luyện để về nhà hát cho người yêu nghe à?
– Luyện gì đâu em. Tôi hát dở lắm. Loan hát mới hay.
– Loan! Loan là ai vậy anh?
– Là người yêu tôi.
– Dạ!
Tiếng dạ của Nhàn thật khẽ, như một tiếng nấc nghèn nghẹn.
– Nhàn ạ! Đợt tới tôi về cưới Loan thôi. Xa hai năm nhớ đến phát điên lên được.
Nhàn làm thinh. Trường nghêu ngao hát. Gió liếm từng vạt lên má Nhàn ran rát.
ĐẶNG BÁ CANH
(Còn tiếp)
